Kwentong Komiks: Ang Baog Daw

Huwag kayong magagalit sa akin kung minsan ang kwento ko rito ay yung tinatawag na second hand na - sapagkat noong mabasa ko ito biglang naging parang aral sa atin ito kaya naman hayaan nyo na ilimbag ko ulit. Salamat po doon sa original ng kwentong ito sapagkat napaka ganda.. Heto po ang kwento:

“I'm sorry andrew, hindi pa ako handang magpakasal sayo, siguro after 3 years hintayin mo na lang ang pagbabalik ko, gusto ko pa ng karagdagang progress sa aking career marami pa akong gustong gawin, tatanggapin ko ang offer sa London, 3 taon lang namn yun, sana mahintay mo ako..

Yan ang mga salitang binitiwan ni Lorraine, na hanggang ngayon ay nakatatak sa isip ko... 6 years kaming steady at sucessful kami sa aming mga career dito sa Pilipinas. Isa akong inhinyero, ang  aking nobya ay nakapagtapos ng mesidina..kahit masyado siyang workaholic at wala siyang oras sa akin ay inunawa ko ito, mahal nya ang kanyang trabho at matalino siyang babae alam niya ang kanyang mga priorities at hindi makitid ang utak ko para hindi maintindhan yon, pero dumating sa puntong sobra na sya,ang katwiran ko, pwede nya namang ipagpatuloy ang trabaho nya at ang pag-unlad nyang ninanais pag magasawa na kmi, maraming pwedeng mangyari sa 3 taon at ayaw kong umasa , ayaw kong maghintay sa wala...ako na mismo ang nakipagkalas.. Kung magkikita kami ng tatlong taon at malaya pa sya at ganon ako baka sakaling kami nga..alam nya kung gaano ko sya kamahal pero this time hindi ko kaya ang mga kundisyon nya..maluwag nyang tinanggap ang pakikipagkalas ko, tila nga nabunutan pa sya ng tinik sa dibdib at nakahinga ng maluwag...hindi ko alam kung hadlang ako sa pangarap nya o hindi basta ang alam ko ngayon malaya na uli ako pero nasasaktan..

Natagpuan ko ang aking sarili sa isang nightclub, gusto kong magpakalasing, gusto kong paggising ko ay malimutan ko na ang lahat ng sakit,gusto kong malimutan si Lorraine kahit sandali lang..kahit ngayon lang muna..

“Beer po sir? May babae po kami bago po at bata..wika ng baklang floor manager na tila nagaalok ng isang paninda
“Cge bigyan mo ko ng apat,magkano ang labas ng babae nyo..”
 “3000 sir sa inyo po lahat... Wika nito
 Alam nya ang patakaran sa club pwede niyang ilabas ang babae magdamag sa halagang iyon
“Cge, pero gusto ko muna siyang makita at makausap papuntahin mo sya dito”
Kaagad tumalima ang bakla at pagblik nito may kasama na ito...

Napatda sya sa nakita, magandang babae ang nasa kanyang harapan, bata pa tantiya na 18 anyos lang ito..matangkad ito at balingkinitan morena ang kutis nito at matangos ang ilong, kahawig ito ni Mikee Cojuangco pero parang tingin nya ay mas maganda pa ito sa actress, mukhang hindi ito nagtatrabaho sa club, kiming kimi itong umupo sa harap nya..

“Anong gusto mong inumin”beer?
 Juice na lang po..sir wika nito
“Wag mo na akong tawaging sir, nkakatanda nmn! Hehehe ako nga pala si Andrew..ikaw anong pangalan mo.
 Sa wakas ay napangiti ito, napakaganda talaga nito may matang nangungusap at may dimple sa pisngi,
“Lena po, sssir este Andrew pala..
“Alam mo hindi ka bgay dito Lena, maganda ka first time mo bang magtrabaho sa ganito?

“Oo andrew, wala naman akong pagpipilian..gipit na gipit kasi kami..wala na akong magulang hindi ako nakapagtapos kahit high school, may kapatid ako pero malayo sa akin maatgal na kaming hindi nagkikita at maysakit sya...

 Labis akong nahabag sa magandang babaeng kaharap ko..sayang talaga..habang tumatagal ang paguusap namin ay nagkapalagayang loob kami..tumatwa na sya sa mga joke ko at ganon din ako masaya syang kausap nalaman ko ng ilang araw pa lang sya sa club na iyon, at hindi pa sya pumapayag magpalabas,..subalit ng araw na yn napapayag kong sumama sya sa kin, alam ko natatakot sya kitang kita ko yon sa kanyang mga mata pero sumama pa din sya sa kin siguro dala ng pangangailangan at siguro naisip na wala syang choice trabaho nya yon...

“Bakit dito mo ako dinala akala ko... Akala ko... Nagtataka nyang wika..ng nasa loob kami ng isang mamahaling resto..

“Hindi naman porket ilalabas ay magmomotel na? Hehehe... Wala namang ganong patakaran ang club nyo di ba?  Napangiti lang si Lena, at humahangang tinitigan ako, bakas na bakas sa mukha nya ang pasasalamat sa akin..

 Sige umorder kana ng gusto mo masarap ang mga yan.. Wika ko habang binigay ko ang menu
 Nakita kong napakunot ang kanyang noo at pilit na iniintindi kung anong mga klaseng pagkain ang nasusulat dito...para hindi sya mapahiya sinabi ko sa kanya ang specialty ng lugar na yun at nag-offer ako na yun na lang ang orderin namin, masaya akong kasama sya.. At natutuwa akong pagmasdan ang pagkainosente nya sa lahat ng bagay..

Masaya kaming kumain ni Lena , pakiramdam ko ay may GF ako uli.. Inaasikaso nya ako pinupunasan nya ang bibig ko damang dama ko ang pagka-caring nya na natural na natural, pansamantala kong nalimutan si Lorraine ng gabing yon... Inihatid ko sya sa kanyang inuupahan bed spacer lang pala sya don kaya bawal akong papasukin ganunpaman masaya syang nagpaalam sa kin nangako ako na babalik ako sa club na pinagtatrabhuhan nya...

 Isa, dalawa, tatlo, at nasundan pa ng maraming beses ang pagdalaw ko kay Lena, minsan sinusundo ko sya sa kanyang boarding house at namamasyal kmi, hindi na din sya nagkakaroon ng customer na iba sapagkat andon ako palagi, naging matalik kaming magkaibigan at nagkapalagayan kami ng loob..may mahiwagang damdamin akong nararamdaman pero ayaw ko pang bigyan ng kahulugan ito, bakas din sa kanyang mukha ang tiwala at kislap ng mata pag magkasama kami alam ko masaya din sya pagkasama ako, at ako naman hindi pwedeng hindi ko sya makikita isang beses isang araw...

“Ano kayat umalis kana diyan sa pinagtatrabahuhan mo, ihahanap kita ng disenteng trabaho.. Wika ko ng minsang dalawin ko cya sa club. Tinitigan nya ako, pa rang may gusto syang sabihin na hindi nya masabi nangilid ang luha nya pero kaagad nyang pinalis ito..

“Saka na lang Andrew, bigyan mo muna ako ng panahon nahihiya na ako sayo.. Hayaan mo at pagiisipan ko, salamat ha wika nito at pinisil ang aking kamay.  Nagtaka ako sa kanyang inasal, sumidhi ang nararamdamn ko na ma-ialis sya sa club na yun, hindi ko kayang makita maitable sya ng iba, .. Hindi ko alam kung bakit pero iniisip ko pa lang bumibigat na ang aking pakiramdam marahil tuluyan ng nahulog ang loob ko sa kanya..

Nalaman ko na ipinagbili pala si Lena ng umampon sa kanya sa club na iyon kaya napilitan syang magtrabaho at hindi makaalis, kinausap ko ang mayari at binayadan ko ang perang pinambili sa kanya..ayaw pa nitong pumayag kaya dinoble ko ang pera at tinakot kong ipapatigil ko ang pagooperate ng club nila sinabi kong madami akong kuneksyon sa pulisya at kayang kaya ko silang gawan ng problema, natakot naman ang may ari at kaagad na pumayag, masaya akong umuwi ng hapong iyon, kinausap ko ang kaibigan kong dentista at ipinasok kong sekretarya si Lena sa klinika nito.. kumuha na rin ako ng disenteng tirahan para sa kanya, at bumili ng pangangailangan, hindi ko maintindihan pero ganito sya kahalaga sa akin...

“Hindi kana babalik sa club na yun Lena, titira kana din sa bago mong bahay at magtatrabaho ka ng maayos.. At disente.. Wika ko ng sya ay aking sunduin wala siyang kaalam alam sa mga ginawa ko.. “Iwan mo na lahat ng gamit mo at bibili tayo ng mga bago mong damit at sapatos at mga gmit mo sa bago mong bahay”. Ha? Nabigla nyang naisatinig punong puno ng pagtataka ang kanyang mukha...
“Mahal kita Lena... At gusto kong maging maayos ang buhay mo gagawin ko ang lahat maging ayos ka lang... Nakausap ko na ang amo mo, at binayadan ko na lahat ng perang ibinayad nya sa umampon sayo, aalis kan don Lena... Malaya kana..

Titig na titig syang tumingin sa sakin habang nagmamaneho ako kitang kita kong titig na titig sya habang tumutulo ang luha... Hindi sya nagsasalita pero walang kakurap kurap nya akong tinitigan pagkatapos ay bigla nya akong niyakap at humagulhol..

Nagulat ako muntik na kaming mabangga kaya itinabi ko ang sasakyan... Napatawa syang nagso-sorry sakin sobrang saya daw nya at dumating ako sa buhay nya... Napakswerte daw nya at mahal sya ng Panginoo at ibinigay ako sa kanya, mahal din daw nya ako matagal na kaso ay natatakot syang masamain ko ito, at hindi ko na sya puntahan... Nagyakapan kami at naghalikan..

Matuling lumipas ang tatlong taon, nagpakasal na kmi ni Lena konting handaan lang at ilang piling bisita lang ang inimbitahan ko ayaw nya ng magarbong kasal sobrang simple at ang bait ng asawa ko,.. masayang masaya kami sa mga buhay namin ang tanging kulang samin ay anak.. maalaga at napakamaasikso ng aking may bahay, hindi ko na din sya pinagtrabho sapagkat sobra sobra pa ng kinikita ko sa aming dalawa..

“Congrats Andrew!”Wika ng isang pamilyar na tinig sa aking likuran. “Lorraine? Kelan ka pa dumating? Salamat... Nakangiti kong wika.. Lalong gumanda ang dati kong nobya.. Pingmasdan ko sya bakas sa katatayuan nya ngayon ang isang matagumpay na manggagamot... Subalit wala na sa akin yun masaya ako sa piling ng aking asawa at kahit kelan ay di ko sya ipagpapalit...

“Nung isang linggo lang, nagasawa kana pala.. Di ka man lang nagpasabi..kunway nagtatampong wika nito.  Ngumiti lang ako.. Bakas na bakas sa mukha nito pait at sakit alam ko may nararamdaman pa din sya sakin kasi nalaman ko na wala pa din syang nagiging asawa, subalit para sakin matagal ng tapos ang aming kabanata...

Masaya akong umuwi sa bahay nilambing ang aking asawa at kinewento ang naganap , hindi kababakasan ng kahit konting pagseselos si Lena, may tiwala sya sa kin ... At gnon din ako, hindi ako marunong maglihim sa kanya..

 Lumipas ang mga buwan, nais ko ng magkaanak ipinasya kong magpatingin sa doktor at nabigla ako na ang doktor palang titingin sa akin ay walang iba kundi si Lorraine..

I'm sorry Andrew pero impotent ka... Yan ang mga salitang namutawi sa bibig ng dati kong katipan matapos ang aking ikalawang pagsusuri, napatiim bagang ako, para makasigurado nag punta ako sa isa ko pang kilalang doctor ang kaibigan namin ni Lorraine na si Joel subalit tulad ng naunang pagsusuri wala akong kakayahang magkaanak.. Isa akong baog, ganunpaman hindi ako kinabakasan ng sobrang pagkadepressed alam ko maiintindihan ako ng aking asawa mahal nya ako at matatanggap nya ako ..pwede naman kaming umampon ng bata kaya walang puwang ang kalungkutan...tulad ng normal na araw umuwi ako sa bahay namin, ipagtatapat ko sa kanya ang lahat,ang sakit ko alam ko naman na di ako iiwan ng aking asawa..

Gabi na ng akoy makauwi, sumalubong sakin ang mabangong niluluto ni Lena, nakita ko din ang aking asawa na seksing seksi at bagong ligo tila may espesyal na okasyon ngayong araw.. makahulugan din ang kislap ng kanyang mga mata...napangiti ako niyakap sya, siguradong nasa mood ang aking asawa ngayon..magandang pagkakataon para sabihin ko ang aking natuklasan..sabay kaming nag-dinner.. At ngkwentuhan.. “Andrew mahal ko may sorpresa sana ako.. Nakangiti nyang wika...at iniabot sa akin ang pregnancy test.

Para akong natuka ng ahas! Hindi ako makahinga! Panong mabubuntis ang aking asawa gayong isa akong baog! Putang ina niloloko ako. Ng aking mahal na asawa iniiputan nya ako sa ulo!! Hindi akin ang dinadala nya at yon ang matibay na katunayan ng kanyang pagtataksil...

Hindi ako nakapagsalita gusto ko syang saktan pero hindi ako marunong manakit ng babae, nabigla si Lena ng bigla kong itinaob ang lamesang aming kinakainan...

Tila isa itong inosente sa ginawa nyang kabalbalan, matapos ang lahat ng ginawa ko ito ang igaganti nya.. putang ina! Hindi nakapagsalita si Lena ng sabihin kong hindi ako ang ama ng batang yan!!! Taksil ka!! Pano mo nagawa sakin ito!!! Wika ko at iniwan ko syang tulala at di makapaniwala nanginginig sya sa takot.

Pero Andrew.. bakit wika nya habang pilit akong niyayakap, tinulak ko sya sumadsad sya sa sahig pero wala akong pakialam!! Dapat lang sa kanya yon poot na poot kong nilisan ang bahay na yon.. Nagpakasasa ako sa alak, umaga na ng bumalik ako sa bahay namin, nakita kong tulog sa sala ang aking asawa..halatang hinintay ang aking pagdating..

“Gumising ka nagugutom ako! Kakain ako!! Singhal ko sa kanya wala na ang lambing sobrang lamig ng pakikitungo ko gusto kong maramdaman nya ang sakit ng maiputan!! Dali dali namang tumalima si Lena pingsilbihan nya ako, hinubad ko ang damit ko at itinapon ko sa kanya.. Sabay nahiga sa sofa
“Akala ko kakain ka nagluto na ako kumain kan habang mainit pa mahal.. Wika ni Lena naglalambing ito. “Kakain ako kung kelan ko gusto wala kang pakialam!!!bwisit ka umalis ka sa harap ko. Tumutulo ang luhang iniwan ako ni Lena... Paggising ko handa na ang mga damit ko tulad ng dati kahit galit ako sa kanya ay di sya nagsasawang asikasuhin ako hindi nya ako kinokompronta, guilty marahil at inuusig na kunsensya!!

Habng naglalakad ako ay narinig ko ang tsismis ng mga kapitbhay may lalaki daw na pumunta samin nung wala ako nagyakapan daw sila ni Lena..at umiiyak pa, putang ina ito siguro ang kabit nya... Inaahas nya ako sa sarili kong pamamahay, sa halip na umuwi ay dumiretso ako sa beerhaus nagpasasa sa alak baka sakaling malimutan ko lahat..umuwi ako sa bahay ng hatinggabi na nadatnan ko na namang tulog ang aking asawa sa kahihinty sakin malaki na ang kanyang tyan subalit sa tuwing makikita ko to lalo lamang akong namumuhi sa kanya, gusto ko syang iwan pero wala pa akong lakas ng loob mahal ko pa din sya at galit na glit ako sa sarili ko ...

Gumising ka! Tang ina mo..ikuha mo ko ng beer sa ref!!!singhal ko dali dali namang tumalima ang aking aswa..

Sumayaw ka!! Maghubad ka at sayawan mo ako!!! Wika ko, may paga alinlangan ang aking asawa subalit gusto ko syang bastusin !!! Para maramdaman nya ang sakit ng pagtaksilan, sa nakita nyang poot sa mata ko at sa takot na saktan ko sumayaw ang aking asawa kahit malaki na ang tyan nito ay sumayaw ito habang tumutulo ang luha, kagat labi nito sa hiya at takot sa kin .

Ako namay uminom ng beer humahagulhol habang pingmamasdan sya..ilang ulit ko pang ginawa yon lahat ng pangiinsulto at panunumbat natikman nya sakin.. Subalit hindi nagbabago lahat ng pagsisilibing ginawa nya..hindi sya nagsasawang mahalin ako sa kabila ng mga pangiinsulto ko
Itinulak ako ng aking paa sa condo ni Lorraine.. Inilabas ko ang aking problema.. Iyak ako ng iyak sa dati kong katipan.. Pilit nyang sinasbi sakin na iwan ko si Lena at magsama kami uli tatanggapin daw nya ako dahil hanggang ngayon ako pa din daw ang mahal nya... Hindi ko alam kung bakit kumabog ang dibdib ko sa mga salita nya antagpuan ko na lang ulit ang sarili ko sa isang ospital..

Para sa ikatlong opinyon.. At nabigla ako sa resulta!!! Hindi ako baog!! Pumunta ako uli sa isa pang ospital at ganon din ang lumabas hindi ako impotent, kinompronta ko si Lorraine at napilitan syang aminin na gusto daw nyang gumanti sakin di daw nya matanggap na ipagpapalit ko sya kay Lena labis ang poot ko muntik ko ng malimutang babae sya hinamon ko na magkita kami sa korte!!!

Muntik ng masira ang pagsasama namin dahil sa mga walang kwenta at makasarili na tao, ganundin ang ginawa ko kay Joel dalawang magasawang suntok ang binigay ko sa kanya, napakahayop nyo mula ngayon hindi ko na kayo kilala magkita kita tayo sa korte sisiguraduhin kong matatanggalan kayo ng lisensya!!! Banta ko...

Dali dali akong umuwi ng bahay, gusto kong humingi ng tawad kay Lena napakalaki ng kasalanan ko sa kanya babawi ako s mahal ko... Hindi ko dapat pinagdudahan ang pagmamahal nya sakin.. Halos palipadin ko ang sasakyan makarating lang!!

LeNa!!! Lena!!!! Wika ko hinanap ko sya sa buong kabahayan subalit wala sya!! Lena!!! Dyos ko iniwan na nya ako marahil nagsawa na sa mga pangiinsulto at panunumbat araw araw!!!  Lena!!!! Mahaba kong sigaw.. Iniwan na ako ng asawa ko, ang sakit sakit ng nararamdaman ko noon sising sisi ako nawala na sa buhay ko si Lena... nanghihina akong napaupo sa sofa nakasiklop sa mukha ko ang dalawa kong palad, patuloy akong lumuluha...

“Andrew?...

Buong kagalakan kong tiningnan ang aking asawa, may dala dala itong basket na tila kakapamalengke lang bakas sa mukha nito ang takot sa akin narinig siguro nito mula sa labas ang aking sigaw.. awang awa ako sa aking asawa takot na takot ito at nangangatal pa ang labi. “San ka galing? Mahina kong wika non palang ay gusto ko na syang yakapin. Namalengke kasi ako, wag kang magagalit sakin .. Wala na kasi tayong stock utal utal nitong sabi...

“Galit kaba sakin mahal ko, buong pagmamahal ko syang tiningnan nabigla sya sa tanong ko pagkakuway biglang napahikbi.. Umiling sya.. Hindi nako nakatiis niyakap ko ang aking asawa “sorry mahal ko patawarin mo ako... Huhuhu patawarin mo ako yakap yakap ito...

Sinabi ko sa kanya lahat ng ginawa nina Lorraine at Joel at nangako ako pananagutin ko ang dalawa... Tinanong ko sya kung bakit hindi nya ako iniwan ang sabi nya kulang pa ang buhay ko para mabayadan ka sa lahat ng ginawa mo sakin at isa pa alam ko babalik din ang dating Andrew oras na mailuwal ko ang ating anak.

Mahal na mahal daw nya ako at kahit kelan ay hindi nya kayang magalit sa akin... Handa syang magtiis at alam nya sa sarili nyang wala syang kasalanan tinanong ko din sya tungkol don sa lalaking nakikita ng mga kapitbhay namin.. Nalamn ko na ito pala ay ang kanyang kapatid balak nya itong ipakilala sa akin masaya sya at muli na itong nakita ...dangan na lang at nagkaron kami ng problema kaya ipinagpaliban nya muna... Labis labis ang paghingi ko ng tawad sa aking kasalanan sa kanya
“Sorry mahal ko? Mapapatawad mo ba ko? Wika ko.

“Di naman ako galit sayo .. Babalik kana sa dati ha... Tila bata itong humihikbi hinalikan ko din ang kanyang tiyan at sinabi kong sorry din baby... Awang awa ako sa sinapit ng aking magina at hindi ko mapapatawad ang aking sarili kung may nangyari sa kanila... Hindi ko na idinemanda si Lorraine at Joel sa kagustuhan na din ng aking asawa intindihin ko na lang din daw si Lorraine na labis akong minahal at si Joel na nooy may gusto lang kay Lorraine...labis nya akong napahanga, napakaswerte ko at paulit ulit akong nagpapasalamt at ibinigay sya ng Diyos sa akin, na walang kasing bait, maunawain at dakilang may bahay na kahit kelan ay hindi ko kayang ipagpalit sa kahit anong bagay sa mundong ito... wakas

Ang Drama Ng Isang OFW

Sa may asawa, kapatid, anak, kaibigan, at kamag-anak na OFW.At lalo na sa mga gustong mangibang-bansa...Nais ko rin ibahagi sa inyo, ang natanggap kong email na ito.Maaaring makatulong ito upang lalong maintindihan ng bawa't isa ang tunay na ibig sabihin ng pagiging isang OFW (Isa ako sa milyun-milyong kababayan natin). Tiyak na may mapupulot tayong aral dito.

 Hindi mayaman ang OFW - We have this notion na 'pag OFW o nasa abroad ay mayaman na. Hindi totoo yun. A regular OFW might earn from P20K-P30K per month depende sa lokasyon. Yung mga taga-Saudi or US siguro ay mas malaki ang sweldo, but to say that they're rich is a fallacy (Amen!).Malaki ang pangangailangan kaya karamihan sa amin ay nag-a-abroad. Maraming bunganga ang kailangang pakainin kaya umaalis kami sa Pinas. Madalas, 3/4 o kalahati ng sweldo ay napupunta sa tuition ng anak at gastusin ng pamilya.

 Mahirap maging OFW - Kailangan namin magtipid hangga't kaya. Oo, masarap ang pagkain sa abroad pero madalas na paksiw o adobo (hindi kc agad nasisira ito) at itlog lang tinitira para makaipon. Pagdating ng kinsenas o katapusan, ang unang tinitingnan eh ang conversion ng peso sa dollar o rial o euro. Mas okay na kami na lang ang magutom kaysa gutumin ang pamilya.

 Kapag umuuwi kami, kailangan may baon/pasalubong kahit konti, kasi maraming kamag-anak ang sumusundo sa airport o naghihintay sa probinsya. Alam nyo naman 'pag Pinoy, yung tsismis na OFW ka eh surely attracts a lot of kin. Kapag hindi mo nabigyan ng pasalubong eh magtatampo na yun at sisiraan ka na.

 Well, hindi naman lahat pero I'm sure sa mga OFW dito eh may mga pangyayaring ganun.

 Magtatrabaho ka sa bansang iba ang tingin at trato sa gaya nating mga Pinoy, kahit na masipag at mas may utak tayo kaysa sa kanila. Malamang marami ang naka-experience na nang pang-gugulang o discrimination to their various workplaces. Sige lang, tiis lang, iiiyak na lang namin kasi kawawa naman pamilya 'pag umuwi kami sa pinas.

 Besides, wala ka naman talagang maasahang trabaho sa Philippines ngayon. Mahal ang bigas, ang gatas, ang sardinas, ang upa sa apartment. Tiis lang kahit maraming pasaway sa trabaho, kahit may sakit at walang nag-aalaga, kahit hindi masarap ang tsibog, kahit pangit ang working conditions, kahit delikado, kahit mahirap. Kapag nakapag-padala na kami, okay na yun, tawag lang, "hello! kumusta na kayo?".

 Hindi bato kaming mga OFW - Tao rin ang OFW, hindi kami money o cash machine. Napapagod rin, nalulungkot (madalas), nagkakasakit (na-endoscopy ako), nag-iisip (nakapag-adjust na) at nagugutom (palagi). Kailangan din ang suporta, kundi man physically, emotionally o spiritually (especially ito) man lang.

 Tumatanda rin kaming mga OFW - Sa mga nakausap at nakita ko, marami ang panot at kalbo na. Most of them have signs and symptoms of hypertension, coronary artery disease and arthritis. Yet, they continue to work thinking about the family they left behind.

 Marami ang nasa abroad, 20-30 years na, pero wala pa ring ipon. Kahit anong pagpapakahirap, sablay pa rin. Masakit pa kung olats rin ang sinusuportahang pamilya sa Pinas - ang anak adik o nabuntis/nakabuntis; ang asawa/gf/bf may kinakasamang iba; ang kapatid nakuntento na lang na umasa at tumambay. Naalala ko tuloy ang sikat na kanta dati, "NAPAKASAKIT KUYA EDDIE!"

 Bayani kaming mga OFW - Totoo yun! Ngayon ko lang na-realize na bayani ang OFW sa maraming bagay. Hindi bayani na tulad ni Nora Aunor o Flor Contemplacion. Bayani in the truest sense of the word. Hindi katulad ni Rizal o Bonifacio na kalayaan ang ipinaglaban. Mas higit pa dun, mas maraming giyera at gulo ang pinapasok ng OFW para lang mabuhay.

 Mas maraming pulitika ang kailangang suungin para lang tumagal sa trabaho lalo na't parang mga ahas at parang mga amag ang mga kasama sa trabaho. Mas mahaba ang pasensya namin kaysa sa mga ordinaryong kongresista o senador sa Philippines dahil sa takot namin na mawalan ng trabaho at sweldo.

 Matindi kaming mga OFW - Matindi ang pinoy. Matindi pa sa daga, o cockroaches which survived the cataclysmic evolution.

 Maraming sakripisyo pero walang makitang tangible solutions or consequences.

 Malas naming mga OFW, swerte ng mga buwayang pulitiko - Hindi umuupo ang OFW para magbigay ng autograph o interbyuhin ng media (unless nakidnap o na-maltrato). Madalas nasa sidelines lang ang OFW.

 Kapag lilisan ng bansa, malungkot and on the verge of tears; Kapag dumadating, swerte 'pag may sundo (madalas naman meron); Kapag naubos na ang ipon at wala nang maibigay, wala na rin ang kamag-anak. Sana sikat kaming mga OFW para may boses kami sa Kamara.

 Ang swerte ng mga buwayang pulitiko nakaupo lang sila at ginagastusan ng pera ng Filipino. Hindi nga sila naiinitan ng matinding araw o napapaso ng langis; napagagalitan at nasasampal ng amo; kumakain ng paksiw para makatipid; nakatira sa compound with conditions less than favorable; nakikisama sa ibang lahi para mabuhay. Ang swerte ninyong mga buwayang pulitiko kayo, sobrang swerte ninyo.

 Matatag kaming mga OFW - Matatag ang OFW, mas matatag pa sa sundalo o kung ano pang grupo na alam nyo. Magaling sa reverse psychology, negotiations at counter-attacks.

 Tatagal ba ang OFW? - Tatagal at dadami pa kami hangga't hindi pa natin alam kung kailan magbabago ang Philippines , kailan nga kaya?... o may tsansa pa ba?

 Masarap isipin na kasama mo ang pamilya mo araw-araw. Nakikita mo mga anak mong lumalaki at naaalagaan ng maayos na kasama ka.

 Masarap kumain ng sitaw, ng bagoong, lechon, inihaw na isda, taba ng talangka.

 Masarap manood ng pelikulang Pinoy, luma man o bago.

 Iba pa rin ang pakiramdam kung kilala mo at nakakakuwenttuhan mo ang kapitbahay mo. Iba pa rin sa Philippines; iba pa rin kapag Pinoy ang kasama mo except ('pag hambog at utak-talangka); Iba pa rin 'pag nagkukwento ka at naiintindihan ng iba ang sinasabi mo; Iba pa rin ang tunog ng "mahal kita!", "day, ginahigugma tika"," "Mingaw na ko nimo ba, kalagot!", " Inday, diin ka na subong haw? ganahan guid ko simo ba".

 Iba pa rin talaga.

 Sige lang, tiis lang, saan ba't darating din ang pag-asa.

 Kung may kamag-anak kang OFW mapalad ka at wala ka d2 sa kinalalagyan namin at anjan ka kasama mo ang mga mahal mo sa buhay.

 Kung OFW ka at binabasa mo ito, mabuhay ka dahil ikaw ang tunay na

 BAYANI ng Lahing PILIPINO!!!

Aray! Ginagat Ako Ng Aso Ninyo!!!

Tiyaaaa.. Manong.... baw.. baw.. baw (kahol ng aso) habang tumatawag sa may tarangkahan si Ninay isang umagang napadaan siya sa kanyang tiyahin. Sumisigaw siya sa dahilang natatakot na

kagatin ng aso. Ganyan ang pangkaraniwang mararanasan sa mga baryo o barangay sapagkat sa bawat bahay bibihira ang walang alagang aso, meron 3 o 2 alagang aso. Kaiba sa kabayanan

sa pag-aalaga ng aso, sa baryo ang aso ay hindi nakatali o naka kulong sila'y malayang nasa bakuran - upang mag silbing bantay. Walang pinipiling oras ang pagkahol ng aso habang ito ay nakakaramdam, nakakakita, o nakaka-amoy ng ibang tao o kakaibang bagay na nasa kanyang paligid sa bakuran ng bahay. Kaya nga ang iba mahal nila ang kanilang alagang aso sapagkat ito ay maaasahan magbantay sa kanilang bahay. Totoo naman sapagkat marami ang natatakot sa ganitong uri ng mga taga bantay, lalo na kapag ang aso ay balita na ito ay nakakagat na ng tao.

Mapanganib o dilikado bang makagat ng aso? Kung tutuusing mapanganib ang kagat ng aso sapagkat ito ay malakas ang kamandag na kung hindi maaagapan baka maging sanhi ng kamatayan ng nakagat. Meron bang paraan para maiwasan ang ganitong panganib sa buhay? Doon sa Bancuro naniniwala sila na ang kagat ng aso kapag naagapan ay parang karaniwan lang na sugat. Sa anong paraan? Noon mga dekada 70 and 80 meron at pinaniniwalaan na sapamamagitan ng panggagamot na bulong na may kasamang sipsip sa sugat na nakagat ay ito ay malulunasan. Kaya kapag ang sinuman doon sa Bancuro ang tinatakbuhan nila ay isang tao lamang. Siguro sa kanilang nakikita sa mga nakagat ng aso na gumagaling naniwala nga sila na nagagamot ito sa ganoong paraan.

Ang isa pang paraan ay ang pagpapadugo sa kinagat ng aso tapos nilalagyan ng dahon ng paraiso. Isa itong puno sa mga harap ng bahay, ginagamit din itong panggamot sa ilang uri ng sakit ng tao. Bumubunga ito at ang sabi panggamot din ito. Naalala ko pa ang isang uwi ng panggamot o pangtanggal sa kamandag ng kagat ng aso at ang sungay ng usang walo-walo. Ito raw ay isang matandang usa na meron ng 8 sanga-sangang sungay. Noon naalala ko ng minsan pumunta kami ng lola ko sa bayan ng Naujan (bayan) na doon nakabili ang lola ng maliit na bagahi ng sungay (ayon) sa nagbebenta. Ipinakita rin sa amin kung paanoitop gamitin at kung paano malalaman na wala o naalis na ang kamandag. Dadag pa nila na hindi lang sa kagat ng aso yun mabisa - sa lahat ng kagat ng hayop na makamandag. Sinabi rin ng tindera na ang tao ay may kamandag - upang makuha nya ang aming atenyon idinikit ng tindera ang bato sa kanyang dila at ito ay dumikit, mahirap tanggalin. Sa kagat daw ng hayop na makamandag idikit din ito sa sugat at hayaan hanggang malalag ito ng kusa - yun daw ang palatandaan na natanggal na ang kamandag sa katawan.

Ano ba ang dapat iwasan upang wag kagatin ng aso? Naniniwala ang mga taga Bancuro siguro ganito rin sa ibang lugar na kadalasang nangangagat ang aso sa umaga ang dahilan ay hindi maipaliwanag at sa bandang hapon o nag-aagaw ang dilim at liwanag (wala ring paliwanag kung bakit). At siempre nangangagat ang aso kapag ang taong kinakahulan ay tumakbo o nagpahabol ito - sapagkat sa isip ng aso and tao ay nagpapahabol. Minsan nagiging epektibo rin ito pero hindi mabisa na kapag akmang umaatake ang aso ang dapat gawin ay umupo bigla subalit minsan lalong nag uulol ang aso - kaya hindi ito mabisang payo.

Nobela Sa Loob Ng Jeep

Narito po yung bahagi ng kwentu patungkol sa mga pangyayari sa loob ng jeep sa Pilipinas, may mga nakakatawa at may nakaka-inis. Ang kwentong ito ay hango sa ipinadala sa akin sa FB at hayaan nyo na ilimbag ko ulit para naman doon sa mga hindi nakakabasa nito.

Bahagi na ng mayamang kultura ng mga Pilipino ang jeep. Sa katunayan, hindi ka isang tunay na Pilipino kung ni minsan ay hindi ka nakasakay sa isang jeep! Kaya kung magpahanggang ngayon e hindi ka pa nakakatuntong sa loob ng isang jeep ay pinapayuhan kitang subukan mo na pagkabasa na pagkabasa mo ng artikulong ito. Hindi mo pagsisisihan. Bilang isang estudyante, at bilang malayo ang bahay namin sa pinag-aaralan kong unibersidad, ay kinakailangan ko talagang mag-jeep araw-araw sa pagpasok at sa pag-uwi. Apat na jeep pa nga ang nasasakyan ko kada araw dahil dalawang byahe ang layo ng bahay namin sa eskwelahan. Magkaganun pa man, masasabi kong ang pagsakay sa jeep ang isa sa mga pinakamasaya, pinakakwela, at pinakanakakaasar kong ginagawa tuwing pumapasok. Bakit? Narito ang mga dahilan.

Tagpo # 1 Umaandar ang jeep. Halos walang sasakyan sa kalsada at mabilis ang takbo ng jeep. May paparang ale sa dulo na katapat ko. Ale: Manong, para! Driver: (dedma lang) Ale: (mas malakas) Manong, para na po! Driver: (dedma na naman. Bingi lang siguro) Ale: (malakas, at nagagalit na) MANONG, PARA NA NGA!!! Driver: (dedma pa rin. pagsabog na lang siguro ng bulkan ang makapagpapagising sa driver na ito) Ale: (nanginginig sa galit, labas na ang mga ugat sa ulo, magiging kamukha na niya ang The Hulk) PARA NA SABE! PARA NA! PARA NA! Driver: (matatauhan at mabilis na ipepreno ang jeep dahilan upang magkasubsuban ang mga pasahero) Ale: (maluha-luhang bumaba ng jeep dahil napakalayo na ng bahay nila at kailangan mo pang sumakay ulit ng isa pang jeep dahil super layo talaga. bago tuluyang bumaba ay magbibigay pa ng sentimyento) !@#$%Z^& DRAYBER ‘YAN! BINGI! Noong narinig ko iyon ay sumambulat ako sa kakatawa. Syempre, naawa rin naman ako dun sa ale na lumagpas ng pagkalayo-layo. Makikita mo talaga sa kanya ang matinding galit at naroon sa mukha niya ang ekspresyong nagsasabing, “babangon ako’t dudurugin kita!” Nagtataka naman ako kung wala ni isa mang pasahero sa loob ang naisipang ipara ang ale. At para naman sa drayber, hindi makasasama ang pagko-cotton buds araw-araw.

Tagpo # 2 Kaskaserong drayber na puro kabastusan ang kinukwento sa katabing kumpare. 3/4 ng jeep ay puno. Pumara ang isang grupo ng mga kabataan sa gilid ng kalsada. Kinatawan ng mga kabataan: Ay, hindi po pala kami kasya. Drayber: E !@#$%^& pala, papara kayo tas hindi naman pala kayo sasakay! Kinatawan ng mga kabataan: E BULOL KA PALA E! HINDI NGA KAMI KASYA E! Natameme ang drayber at kumaripas na lang ng takbo dahil sa pagkapahiya. Buti nga sa kanya!

Tagpo # 3 Pasahero 1: Makiki-abot ng bayad! Pasahero 2: (nasa unahan, sa likod ng drayber. naka-shades at kuntodo make-up na parang sinampal-sampal na siya nina Jean Garcia at Princess Punzalan. dedma lang, text nang text) Pasahero 1: Bayad nga! Makiki-abot na nga! (nangangawit na) Pasahero 2: (itinago ang cellphone, dedma pa rin) Pasahero 1: Miss, makiki-abot na nga. Pasahero 3: (katapat ni Pasahero 2 at siyang nag-abot ng bayad) Pasahero 1: (nagtaray kay Pasahero 2) Aba, kung ayaw mong nag-aabot ng bayad, huwag kang umuupo sa unahan! Tama naman si Pasahero 1! Iyon lang ang nakakaasar sa ibang mga tao sa jeep, ayaw na ayaw mag-aabot ng bayad. Kala mong mga hari at reyna na hindi pwedeng hingan ng pabor. Hello??? Nasa loob kaya sila ng jeep na isang pampublikong sasakyan. Syempre, natural lang ang abutan ng bayad.

Tagpo # 4 Dadaan ang jeep sa isang kanto. Mula sa kaliwa ay bigla-biglang lilitaw ang isang van. Buti na lamang nakapagpreno agad ang drayber kundi ay baka maya-maya ay ibinabalita na kami sa TV Patrol. Magbababa ng bintana ng van at hihingi ng sorry ang drayber nito. Drayber ng Jeep: !@#$%^& AATEND KA NG MGA SEMINAR HA! MUNTIK NA KAMING MAMATAY! Kahit isang seryosong bagay ang pinagdaanan namin ay hindi ko pa rin napigilan ang matawa dahil sa sinabi ng drayber na “umatend ng seminar”. As in matatawa ka talaga. Pero bukod pa sa mga iyan, nakakaasar din iyong mga taong ayaw umusog. ‘Yong tipo bang kuyukot mo na lang ang nakakaupo e sila, ayaw pa ring umusog. Aba, aba, teka, arkilado nila ang jeep? Doble ang binayad nila? For sure, sa mga sumakay ng jeep, naranasan niyo na rin ‘yan.

Tagpo # 5 Magkasintahan sumakay ng jeep. Magkaholding-hands. Nang umupo ay sumandal si girl sa dibdib ni boy. Hinahalikan naman siya ni boy sa pisngi habang pinadadaan ang kamay niya sa buhok ni girl. Tawa pa sila nang tawa habang lalo pa nilang ine-exaggerate ang pagpi-PDA nila.Wala sila keyr kahit pinagtitinginan sila ng mga nakasakay. Drayber: (nasilip sa salamin ang ginagawa ng dalawa, conservative ata) HOY, SA HOTEL KAYO MAGLAMPUNGAN! Ito rin ang ilan sa mga nakakaasar at nakakatuwa sa loob ng jeep. ‘Yong mga magsyotang hindi na lang “affection” ang pina-public display nila dahil konti na lang, magiging porn na. Kung sa teleserye natin mapapanood ang mga ganyan, baka kiligin pa tayo, hindi ba? PERO SA LOOB NG JEEP NA SINASAKYAN NG MAHIGIT SA DALAWAMPUNG KATAO??? Aba, mahiya naman!

Isa rin sa mga masasayang tagpo sa loob ng jeep ay iyong kasama mo ang mga kaibigan mo at magkakasabay kayong papasok. Syempre, nariyan ang walang katapusang kwentuhan, harutan, kantiyawan at tawanan. Nariyan pang maghahanap pa kami ng mga gwapo (para sa mga babae at bading kong kaibigan) at magaganda (para naman sa’kin. he he he) na kasabay namin. Kapag may nakita kami, susunod ang mga harutan at sundutan sa bewang kasabay ng pagkanta ng Jeepney Lovestory ni Yeng Constantino. Wala kaming pakialam kahit marami kaming kasabay, ang mahalaga’y nagkakasayahan kami. Kaya naman sa mga nainis sa’min dahil sa pag-iingay namin, patawad po. Minsan din, ang jeep ang magiging daan upang magtagpo kayo ng crush mo.

Naalala ko no’n nang makasabay ko ang crush kong TLE major, halos dumausdos ako sa upuan ko dahil sa kilig. Feeling ko tuloy, bumalik ako sa pagkahayskul. Katapat ko siya no’n at nag-aalinlangan pa nga akong tingnan siya dahil baka lumingon siya sa’kin at magtama ang aming mga mata (katulad sa mga pelikula at teleserye) at HINDI KO ALAM ANG GAGAWIN kapag nangyari iyon. Baka tuluyan na kong mahulog sa upuan at gumulong-gulong palabas ng jeep.

Tunay ngang napakasaya, at kung minsan naman ay nakakaasar, sumakay ng jeep. Naranasan mo na bang nakabukas ang mga bintana ng jeep at mabilis ang takbo nito na hinahangin ang buhok mo na feeling mo tuloy, nasa America’s Next Top Model ka? O kaya naman, naranasan mo na ba ‘yong napakalakas ng ulan sa labas at nasa dulo ka, pinagmamasdan mo sa pintuan ng jeep ang nakaka-emong patak ng ulan. Hay. Kung hindi mo pa nararanasan ang mga iyan, lalo na yung mga nabanggit sa itaas, ay kinakaawaan kita. Pero hindi pa naman huli ang lahat. Sumakay ka ng jeep! Napakarami d’yan sa labas. Mag-abot ka ng bayad at umusog ka kapag may sasakay ha. At higit sa lahat, pumara kapag bababa na. Mahirap ang lumagpas sa pupuntahan.

Sulat ng Isang Ama

Kumusta na.. sigurado ako na medyo magugulat kayo at baka nga iisipin pa ninyo na "ano naman ito galing kay papa ang haba". Wala lang medyo miss ko lang kayong dalawa hindi na nga ako nasanay samantalang marami ng taon ang lumipas na malayo ako sa inyo, siguro ganon lang talaga ako para naman maibahagi ko yung mga ilang bagay bagay sa karanasan ko na pwedeng kapulutan ng aral ninyo. Sa totoo lang natutuwa ako kasama ang mama ninyo kasi mababait, masunurin, hindi sakit ng ulo di tulad ng ibang anak, masisipag mag-aral, matatalino, pogi at maganda siempre. Lagi ko nga kayong ipinagmamalaki kahit kanino na maka-usap ko na mapag-uuasapan ang mga anak. Parang kailan lang pareho na kayo ngayong binata at dalaga na, pero wag naman kayong makukulitan sa amin ni mama ninyo sa paulit-ulit at walang hanggang pagsasabi ng mag-aral ng mabuti, gawing priority ang pag-aaral kasi yun lang ang aming maibibigay sa inyo. Nakikita naman ninyo yung pagsisikap namin ni mama para lang makapag-aral kayo.

Tulad ngayon binata at dalaga na kayo batid namin ni mama na may mga bagay na kayong mararanasan, ito man ay tagumpay o kabiguan. Pero ang sinisigurado namin sa inyo nasa likod ninyo lagi kami umaalalay, dumadalangin sa Diyos, mag-aadvice at tumutulong. Kahit anong bagay, ito man ay personal na damdamin or panlabas na pangyayari - maaasahan ninyo kami na laging nakikinig at hindi kami magiging hadlang subalit hayaan naman ninyo na maging kabahagi kami ni mama at pakinggan naman sana ninyo yung side namin malay mo tama pala kami ng payo. Kung nabasa ninyo sa bible sinasabi roon na "mga anak igalang at sundin ang mga utos at payo ng magulang para humaba ang inyong buhay".

Alam din namin na mararanasan o nararanasan ninyo yung sinasabing puppy love, crash, love and true love. Pero hindi kami ni mama ang magiging hadlang sa ganong sitwasyon ang sa amin lang payo, paalala na unahin ang pag-aaral. Kasi yan din yung pangaral na tinanggap ko sa Inay at Tatay noong nag-aaral pa ako, ipinakita nila sa akin yung mga bagay na ikasasama kung hindi magiging tama at padalos dalos na pasya dahil lang sa kapusukan at kung ano yung nararamdaman. Unang una kong nakita noon sa inay at tatay noong nag-aaral ako yung kanilang pag-hihirap at tiyaga para lang matugunan yung aking pag-aaral, kaya yun ang naging sandigan ko para magsikap na matapos sa pag-aaral. At naging panuntunan ko na hindi magiging hadlang yung damdamin ko kung iibig din lang ako, kailangang matapos muna ako bago ang lahat. Pero mali ako kasi sa murang edad nakaramdam na rin ako ng pag-hanga sa babae yun yung puppy love (elementary yun) tuksuhan, hanggang doon lang yun kasi nga lagi kong naaalala yung pangako ko sa sarili ko na kailangang matapos ako sa pag-aaral. Sa high school 1st & 2nd year sinubukan kong manligaw busted ako masakit mabigo kaya doon ako natuto na kailangan pala wag buhos yung damdamin sa ganong bagay naapektuhan ang pag-aaral ko pero naalala ko ulit yung sinabi ko sa sarili ko na pag-aaral muna.

Tapos unang girlfriend ko noong 3rd year ako nasabi ko sa sarili na kakaiba yung nararamdaman ko ngayon lang ako nakaramdam ng ganito - gusto ko lagi ko siyang nakikita, lagi kaming magkasama, nag-uusap, at natanong ko sa sarili ko ito na ba yung true love? Pero hindi pala noong matapos yung high school nagkahiwa hiwalay na kami ng papasukang school, mga unang 3 buwan naroon yung communication sa sulat hindi pwedeng dumalaw kasi nasa Maynila ako siya ay nasa Batangas. Hanggang parang kusang nawawala na lang siguro malayo tapos ibang environment at karanasan ang aking kinakaharap. yung sa college bago na lang ulit yun.....

Kaya ngayon ang masasabi at payo ko lang sa inyong dalawa nakakaramdam o nararanasan ninyo yung tinatawag na puppy love, crush, love or sa tingin ninyo ay true love - huwag na huwag kayong padadala sa inyong damdamin, hinay hinay lang magkamali kayo ng pasya bagsak lahat ang pangarap ninyo. Kaya nga sa panahon ngayon marami ang nasisira ang pag-aaral dahil sa maling pasya nagpapadala sa tuksuhan, kahiyahaan, napasubo - hindi iniisip yung mga pangako at priority sa buhay. Wag kayong magmamadali lalo na sa pag-ibig minsan sinungaling ang puso akala mo yun na yung totoo pero hindi pala. At sa pakikipag-relasyon - dapat maging maunawain, matalino sa pagpapasya, dapat alam ng babae at lalaki kung ano ang limitasyon, ano yung bawal, ano yung dapat unahin at nagkaka-isa ng gusto para tumagal yung pagsasama ng dalawa. Hindi pwede yung subrang higpit na parang hinahawakan ng lalaki sa leeg si babae at masyado namang selosa ni babae - sabi nga give and take. Wag masyadong showy na kahit nasa loob ng school kahit na ipinagbabawal eh naroon yung lampungan, igalang dapat ang lugar.

Hindi kami ni mama nagagalit o hadlang sa ganon, magagalit lang kami kung napabayaan na ninyo yung pag-aaral na dati matataas yung grades ng dahil lang doon bumaba. Magagalit kami kung yun ang naging priority ninyo, na yun ang makikita naming naging sanhi ng pagbaba ng inyong mga grades. Pero tandaan ninyo "you cannot serve two masters, one you love and other you hate" - Ibig kung sabihin kapag sinabi nyo na kaya nyong pagsabayin yung pag-aaral at pag-ibig medyo mali yung pasya ninyo kasi hindi nyo sila mapagsasabay isa sa kanila ang mag-sasuffer. Pwede nyong pagsabayin yun pero mas priority yung pag-aaral, sabi nga kailangang maging inspiration lang yung pag-ibig kung percentage naman kailangang 10% lang yung pag-ibig and the balance 100% sa pag-aaral. Mataas ang expectation namin sa inyong dalawa na makakatapos kayong dalawa sa inyong respective school and year with honors kasi alam namin na kaya ninyo yun kung pagtutuunan lang ninyo ng priority at pansin.

Salamat sa inyong magtitiyaga sa pag-aaral yan din naman ang nagiging kalakasan ko dito kahit malayo ako kasi kapag nalalaman ko na nagsisikap kayo at matataas ang mga grades ninyo praud ako bilang ama. Kaya kung tiisin ang anumang hirap, bigat ng trabaho at lungkot makita ko lang na yung ginagawa ko ay may magandang resulta. Pasensya na kayo kung minsan nag bibiro ako ng hindi maganda or minsan hindi ninyo ma carry.

Sana kahit mahaba ito at boring basahin at bigyan ninyo ng kaunting pansin at sana may mapulot kayong mahalagang aral.

Esep-Esep sa Pag-utang

Ayon sa kalakaran at pag-aaral may dalawang klase ng utang: mabuting utang at masamang utang. Ang mabuting utang ay yung nakatutulong na mapalago ang pera o mapaganda ang katayuang pinansiyal. Ibig sabihin yung utang na magagamit sa pagpapalago o pagpapaganda ng negosyo. Kabaliktaran naman ang ginagawa ng masamang utang. Pero ang punto nito ay utang na pambayad utang lang, ito yung pinaka masamang utang…

Kapag ang inuutangan ay hindi nanghihingi ng kolateral, siguradong malaki naman ang sisingilin nitong interes dahil malaki ang panganib na hindi ito mabayaran ng umutang – wala kasing pinanghahawakang garantiya. Bago mangutang, dapat munang paka-isipin at tanungin ang sarili ng mga sumusunod:

Saan ba gagamitin ang perang uutangin? Kung balak itong gamiting puhunan sa negosyo, intindihin munang mabuti kung kikita nga ba ang negosyong papasukin bago mangutang. Pag-aralang mabuti at baka malaki pala ang panganib na malugi lang. Kapag nagkagayon, mahihirapang magbayad ng utang o inutang. Tandaang tiyak na kailangan itong bayaran buwan-buwan. Kapag ang perang inutang ay ginamit na puhunan at ito’y nalugi o di kaya’y kumita nga pero hindi pa sapat sa pambayad, maituturing pa rin itong masamang utang.

Alam na ba kung paano mababayaran ang uutangin? Mahalaga ang katanungang ito lalo na kung hindi pa naman talaga kailangan ang paggagamitan ng pera. Halimbawa, kung balak sanang magpagawa ng mas magandang bahay. Baka kasi hindi naman pala kayang bayaran at lahat ng kikitain ay magiging pambayad-utang lang, lalo na kung napakalaki ng patubo, alamin munang lahat ang mga detalye sa pagbabayad para makasigurong kakayanin nga ito. Kung hindi, mas mabuting pag-ipunan na lang muna ang binabalak bilhin kaysa utangin ang pambayad dito. Magtiyaga na lang muna at maghintay ng tamang panahon.

Alam ba ang tunay na halaga ng utang? Ang mga nagpapautang ay may kani-kaniyang paraan ng pagkuwenta ng halaga ng kabuuang utang. Kadalasan, ang mga nagbibigay ng personal loan o nagpapautang nang walang kolateral ay naniningil ng 50 hanggang 60 porsiyento patubo kada taon. Ibig sabihin, sa bawat sampung pisong uutangin, magbabayad ng lima hanggang anim na piso bawat taon. Puwera pa yung sa ibabalik na sampung pison na talagang utang. Minsan hindi agad nakikita ng ganoon pala kalaki ang gastos sa pag-utang dahil tila maliit lang naman ang hinuhulugan buwan-buwan at kaya namang bayaran.

Mahalaga talagang suriing mabuti lahat ng detalye sa pagbabayad ng utang. Puwera pa kasi sa patubo, meron pang ibang bayarin na kailangang maintindihan para makuwenta nang tama ang kabuuang utang. Nag-iiba-iba ang mga bayaring ito depende sa nagpapautang kaya mahalagang usisain kung anu-ano ang mga ito at ikaw lang talaga ang makakukuwenta kung magkano talaga ang kabuuang utang.

Sigurado nga bang kaya talagang bayaran ang mga utang? Para malaman ang sagot, huwag pagbatayan ang buwanang hulog, kundi ang kabuuang utang. Baka magulat kayo kapag lumabas sa pagkuwenta na umabot pala sa mahigit 60 porsiyento ang binabayarang patubo taun-taon………. Esep esep…. Bago umutang

Natatanging Kwento...

Masaya ang kuwentuhan namin ni Mang Satur. Nakilala ko siya kamakailan sa isang pagtitipon ng mga senior citizen. Bagamat bakas na sa mukha niya ang katandaan, matipuno pa rin siya at maliksi pang kumilos. Masiste siyang kausap bagamat hindi maitatago na marami nang pagsubok at paghamon ng buhay na kanyang pinagdaanan.

Kasama ni Mang Satur si Aling Lucia, ang kanyang butihing asawa. Meron na raw 30 taon silang kasal subalit kung pagdudugtung-dugtu-ngin ang panahon ng kanilang pagsasama, ito ay aabot lamang ng limang taon. Si Mang Satur kasi ay isang seaman. Hindi niya nakitang lumaki ang mga anak. Isa ito sa pinakamala-king niyang sakripisyo mapanuto lamang ang kanyang mag-anak. Bagong bayani ika nga. Retirado na siya ngayon.

Sa aming pagbibidahan ay nabiro ko siya tuloy na dapat ay sa Libingan ng mga Bayani siya kailangang mahihimlay kung saka-sakali. Ngunit medyo nagbago ang timpla ng mukha ng seaman sa biro kong ito. Hindi daw siya bayani at mas lalong hindi rin daw siya bago. Kaplastikan lamang daw ito ng gobyerno.

Ayon sa dating marino, ang mga katulad niyang overseas Filipino workers o OFW ay bayani lamang sa mata ng gobyerno habang sila ay nakakapag-remit pa ng dolares sa bansa. Iba na raw ang istorya pag balik nila sa Pinas. Marami daw sa kanilang mga OFW ang minamalas sa ibang bansa. Kasama na ang nababalitaan nating mga pinagmamalupitan ng mga among dayuhan na pinagkakaitan ng tulong ng mga embahada natin lalo na sa Gitnang Silangan. Nariyan din umano ang mga nasisiraan ng bait na pagdating dito ay ni wala man lang tulong na nakakamit mula sa pamahalaan.

Dapat daw sana ay maglaan ang gobyerno ng pondo upang suportahan ang mga tulad nito kahit panandalian upang makabangon nang kaunti. Mabuti na lang at nakapagpundar ang mag-asawa at hindi nila kailangang umasa sa limos ng ninuman, lalo na sa pamahalaan. Dahil sa masinop sa buhay ang mag-asawang Satur at Lucia, nakapag-ipon ang dalawa ng pambili ng bahay sa isang tinatawag na middle class subdivision sa Manila. Noong mga kapanahunang ipinatatayo nila ang pinag-iponang bahay, halos di raw siya makapagkatulog dahil wala raw kasing kasiguruhan ang pagiging seaman. Puwede kang pauwiin kahit anong oras kapag nagbago halimbawa ang may-ari o nalugi ang kompanyang pinagli-lingkuran.

Hindi lang hirap sa trabaho umano ang naranasan ni Mang Satur bilang OFW. Bukod sa matinding lungkot dahil sa pagkakawalay sa pamilya, ang pinakamasakit umano sa mag-asawang Mang Satur at Aling Lucia ay naging mistula silang naging palabigasan ng bayan di lang ng mga kaanak kundi pati kapitbahay na rin. Ang masama pa umano ay kapag hindi pa raw napagbigyan ang mga nangu-ngutang ay samaan pa ng loob. Ang mag-asawa ay biniyayaan ng dalawang anak, isang babae at lalaki na parehong professional na ngayon. Ang babae ay isa nang optometrist at ang lalaki naman ay isang establisadong doktor. Meron na rin daw silang apong babae na sentro ngayon ng kanilang buhay.

Ano naman ang maipapayo ni Mang Satur sa mga OFW na nagsisimula pa lamang magtrabaho. Huwag lustayin ang pinaghirapang kita, planuhin ang buhay at tumawag lagi sa Diyos. Amen.

Pagkukulang Nila

Sa mga nakaraan kong kwento nabanggit ko walang masyadong pagbabago ang Bancuro subalit nitong mga nakaraang mga araw nakita ko ang aking pagkakamali sapagkat marami na ang nabago sa lugar, sa mga taong naninirahan doon. Nasabi ko ito kasi kagagaling lang namin doon upang magbakasyon ng ilang araw. Marami akong nasagap na balita ukol doon na masasabing may magandang balita at meron din namang pangit. Unahin natin ang magandang balita, na noong huli naming bakasyon doon hindi namin naranasan ang mamasyal sa resort and restaurant. Siempre kasama ang boong pamilya, naging masaya kaming lahat sa paliligo sa kabila ng may kataasan ng kaunti ang presyo ng pagpasok doon. Siguro ay sapagkat iyon pa lamang ang resort na makikita at mapupuntahan sa lugar. Dati rati sa dagat kami nagpupunta kung paliligo lang ang pakay pero dito sinubukan namin ang sabi nilang maganda raw ang resort.

Isang bagay ang masasabi ko ay yun din ang obserbasyon ng aking mga kasama, kulang daw ang serbisyo ng mga tauhan at namamahala doon. Sa isang banda maganda naman ang lugar may kakaibang anyo ito kumpara sa ibang resort na aking napuntahan, makikita mo roon ang kakaibang mga muwebles na yari sa kahoy, ang mga cottages na meron ding mga kakaibang desenyo mula sa paglalagay ng ilaw at mga mesa na ginagamit. Ang kanilang swimming pool ay medyo mababaw pero akma para sa mga bata at mga matatanda na natatakot sa malalalim na swimming pool. Pero positibo akong darating ang araw na makikila at magiging palasak ang lugar na isa sa mga magandang puntahan upang magpalipas ng init ng panahon.

Tulad ng sabi ko meron pang isang bagay na hindi maganda akong nasagap doon na hindi ko akalain na magaganap. Kung noong unang mga kwento lahat ay may papuri patungkol sa lugar pero hindi pala ganon ang nangyari sa mga nakaraang mga araw. Ang mga kabataan sa ngayon doon ay masyado ng nasusunod ang kanilang layaw, nawawala na sa kanila ang takot at pagsunod sa kaugalian at kinagisnan moral ng lugar. Nagiging madali silang madala ng makabagong takbo ng buhay. Nagiging mapusok na sila sa pagsuway sa ayaw mangyari ng kani kanilang magulang. Hindi ko naman lahat isinisisi sa mga kabataan lahat yun, naroon din ang pagsasabi ko sa mga magulang ang kanilang pagkukulang at dapat sanay kanilang responsibilidad sa kanilang mga anak.

Sila’y nadadala ng kanilang mga kaabalahan sa maraming bagay nakakalimutan nilang subaybayan ang mapanganib na takbo ng buhay ng kanilang mga anak. Meron naman na mga anak na hindi nakikinig sa payo ng kanilang mga magulang. Ang masakit at nakakalungkot doon ay may mga kabataan doon na lalululong sa masamang bisyo tulad ng sugal at droga. Ang mga kababaihan naman ay nadadala sa kanilang kapusukan nagdudulot sa kanila ng maagang pag-aasawa o di kaya naman ay nagiging dalagang ina. Matatanong mo sino nga ba ang may pagkukulang sa kanila ang mga magulang o ang mga kabataan?

Bakit Sila Nagbabalik?

Bakit ang tao ay nagbabalik sa isang lugar? Sigurado ko meron silang malaking dahilan kung bakit nila iyon ginawa. Kahit na sinabi na nila na hinding hindi na sila babalik pa doon sa lugar na kanilang pinagmulan. Minsan sa buhay ng tao sabi nga mapaglaro ang tadhana o nasa may katawan na rin kaya sila hindi nagiging matagumpay sa kanilang kinakaharap na landas ng buhay. Maraming pinsan ako na ganon ang nangyari sa kanilang buhay, naroon na itakwil ang lugar ng Bancuro at sasabihing hindi hindi na sila babalik pa sa lugar na iyon na punong puno ng kabiguan at paghihirap.

Sa mga ganitong pasya luminasan sila sa lugar na magbibigay sa kanila ng kinabukasan at buhay. Subalit nanatili pa rin sa kanila ang kanilang pasya na mangibang bayan o lugar upang takbuhan ang itinuturing nila lugar na nagpahirap sa kanila. Merong ilang lumisan sa Bancuro ang nagtagumpay naman sa ibang lugar, nagkapamilya, nagkaroon ng kabuhayan, sila yung mga taong hindi nagbitiw na hindi na sila babalik pa sa Bancuro. Ang sa kanila ang paglisan nila ay upang subukang mapa-unlad lang ang buhay, maiba ang buhay at sa banding huli dalahin nila ang mga iyon sa kanilang sinilangang lugar.

Pero may mga taong nagsalita talaga ng patapos na hindi na sila muling tatapak sa lupang kanilang pinag-mulan. Subalit nagkamali sila, sapagkat makaraan lang ang ilang panahon dinala ulit sila sa lugar na iyon na kanilang kinamumuhian. Doon nila itinuloy ang buhay na laan sa kanila, di pan sila nagtagumpay pero pinagsisihan naman nila ang kanilang nasabi patungkol sa lugar. Masasabi ko wag mong hamakin ang isang lugar lalo na yung lugar na kung saan ka nagmula at isinilang bagkus isaalang alang ang mga bagay na nagawa sa iyo ng lugar.

Sa tingin ng iba mahirap, malungkot manirahan sa ganitong lugar pero may mga taong ganito ang hanap, ayaw yung mga ingay ng sasakyan, liwanag na walang katapusan at gulo ng paligid. Mas nais nila ang lugar na kuliglig, ibon at simoy na amihan ang iyong maririnig at masasamyo sa umaga at hapon ng buhay. Sabi nga – mahirap sa mga taong tamad, batugan ang lugar nag anon.

Bancuro after 5-10 years

Lahat ng tao kahit saang sulok ng mundo gusto ang pagbabago. Anong pagbabago ba ang gusto lagi ng tao? Pagbabago sa kalalagayan sa buhay, kinalalagyan, kanaroroonan, gusto sa buhay, kapaligiran at maraming pang pagbabago ang hindi na halos mabilang sa daliri ng kamay at paa. Kapag may nabago naman sa buhay ayon sa gusto asahan mong sa ilang panahon panibagong pagbabago ang ipinaghihimutok, ganyan na ata ang tao walang kasiyahan sa buhay. Pero matanong ko kayo - natanong na ba ninyo sa sarili ninyo ang ganito: Ano kaya ang kalalagayan o mangyayari sa akin makalipas ang 5-10 taon?

Sa isang lugar tulad ng Bancuro ano ang makikita o masasabi nating mababago sa kapaligiran, sa mga tao at sa kalalagayan ng lugar. Sasabihin na madali lang yung 5-10 taon hindi mo aakalain na tapos na yun sa ilang panahon. Ang natitiyak ko sa inyo ang Bancuro ay di tulad na ng dati may mga henerasyon na magbabalik na sa kanilang pinagmulan, meron namang hihina ng mga henerasyon at may mga bagong henerasyon na tutubo o lalabas. Dito sa mga bagong henerasyon matatanong - kapakinabangan kaya ito ng lugar o magiging sakit ito ng lugar?

Magpapasalin salin o may darating at may aalis sa lugar subalit ang lugar ay mananatiling nakabukas sa anumang pangyayari sa kapaligiran ito man ay maganda o pangit. Mga kwento ng iba't ibang tao, lugar o pangyayari sa lugar ang magaganap. Mayroon sisikat, may masasaktan, may tatawa at may-iiyak. Ito ay tulad ng araw na hindi mapipigilan sa pagsikat sa umaga at paglubog sa gabi. Makasaysayan na ang lugar bago pa man tayo dumating, may mga kwento ng nangyari na tanging ala-ala na lang ang natitira. Mga taong napamahal na sa kanila ang lugar sapagkat doon sila ipinanganak, namuhay at namatay. Mga taong hungkag sa pananalapi subalit kakikitaan mo ng tiyaga, sipag at pagmamahal sa lugar, mga taong dugo at pawis ang ibinuwis upang manatili lamang sa katahimikan ng lugar.

Maaalala ang malaking pagbabago mula sa ilawang gamit na aandap-andap, mga kalye na baku- bako, mga bahay na gawa sa pawid at kugon, mga bata na makalumang laruan ang gamit, mga tahanang walang awitan, panoorin, nga kalsadang walang sasakyan. Mula doon nadagdagan ng mga telebisyon, karaoke, kamera, radyo, trisikel, jeep, cell phone ang mga bahay ay naging yari sa bato at semento naroon ang ibat ibang colay ng ilawan na pinaandar ng elektrisidad. Makabagong kagamitan ang makikita sa bahay, damit, sapatos at iba pa. Pagbabagong kasama ang mga tao tungo ba ito sa pabuti o pasama?

Pero isa lang ang tiyak ako kahit anong malaki, maraming pagbabago sa paligid, ang Bancuro ay mananatiling isang lugar na tatanggap ng kahit anong pagbabago, ito man ay paganda o pasama. Lugar na masasabing tahimik, sagana at kasiya siya... Kita tayo after 10 years...... yahooooooo.

Mga Ala-ala ng Nakaraan…

Sa buhay ng tao may mga bagay na laging umuukikil sa ating kaisipan, naroon yung mga bagay na maganda pero mas nakakasakit ng ulo eh yung mga bagay na masama o nakakalungkot at mga problema na siyang kukurta sa ating isipan. Kahit sino nakakaranas niyan, hindi pwedeng sabihin ninuman na wala silang nararanasang mga bagay na maganda o masama sa kanilang buhay. Ano nga ba ang isang malaking kaisipan na laging gugulo sa ating mga isipan kahit na sabihin mo na ikaw ay nasa isang lugar na masasabing tahimik at simple lang na buhay. Di ba “PROBLEMA”

Siempre naman problema ang siyang kaagapay ng isang tao mayaman, mahirap, pangit, maganda o mabuti man, tiyak na merong problema kahit papaano ika nga. Sabi nga kapag ang tao ay walang daw problema delikado daw yun baka nasisiraan na ng isip o di kaya baka hindi siya tao. Totoo yun kahit anong tamis mong ngumiti tiyak ako na meron ka ring problema sa kabila nito..

Alam nyo ba na minsan ang Bancuro ay binalot din ng matinding problema hindi lang yung mga pampamilyang problema kundi pangkalahatang suliranin. Ito yung nagkaroon ng napaka laking krimen na naganap at hindi lang isa kundi ilang beses din ito nangyari sa ibat ibang parte ng lugar. Naging batik ito sa imahe ng Bancuro, pero kailangang harapin ito at malampasan sapagkat ang bawat isa ay sangkot sa problema.

Unang krimen na aking natatandaan ay ang napabalitang patayan sa bandang sityo Butas kung saan dalawang katao ang pinatay ng kapwa kainuman, kapitbahay at kapinsan pa. Ano ang dahilan? Wala lang inuman na hindi nagka-intindihan na nagtapos sa malagim na kamatayan. Ang sabi nagkaroon ng usapang barakuhan, hayun dedo. Dito parang lumalabas na ang buhay ng tao ay parang buhay ng manok na pwedeng kitlin o kunin kahit anong oras. Nawawala yung kataasan at halaga ng buhay ng tao.

Natatandaan ninyo na kwento ko yung nangyari ding krimen sa sityo Pook naman na pinatay sa pamamagitan ng palo ng dos 4 dos na kahoy sa ulo, magkumpare sila, inuman din ang dahilan na hindi nagkaintindihan at bago pa yun matagal na rin nangyari kwento ko rin ang buhay ni Elino na nag-amok na nakapatay ng dalawang katao. Problema din ang nagbunsod sa kanila upang pumatay at magsisi sa bandang huli. Talaga ata na nasa huli lagi ang pagsisisi.

Isa pang krimen ay ang balitang pang-aabuso ng isang medyo matanda na sa isang menor de edad na may kulang ang pag-iisip. Ito medyo para sa akin mabigat na nagawa kasi wala sa katinuan ang inabuso, malaking pagsasamantala ito. Isipin ninyo ang lalaking ito ay may mga anak na babae rin, pero nagawa niya iyon. Nasaan ang kaniyang konsenya ika nga. At ito ang masakit noon – ang mga magulang ng bata ay kamag-anak ng asawa ng lalaki, ibig sabihin merong dugong nag-uugnay sa kanila.

Iyan yung ilang mga pangyayaring problema na ang naging ugat ng kasalanan at krimen. Subalit meron din namang mga magagandang pangyayari naganap, nagaganap at magaganap doon, naniniwala ako. Darating ang panahon sa laki na ng pinagbago ng lugar. Pero masakit alalahanin ang mga bagay na ganon tanging mga ala-ala na lang ang natitira sa ating kaisipan. Minsan naroon lagi yung katanungan sa kaisipan na bakit nila ito nagagawa.

Ang Pagtatapos ng Taon...

Halos buong mundo ay inaalala o pinaghahandaan ang paglipas ng kasalukuyang taon at pagsalubong sa bagong taon. Kaya naman ang bati ko pa sa lahat ng aking mambabasa, napadaan, sumilip, nagmura at anumang ginawa ay:

MALIGAYA AT MAPAGPALANG BAGONG TAON SA INYONG LAHAT!!!

Sa mga taga-Bancuro paalala lang hinay hinay ang inom at pagsindi ng paputok baka pati kamay pumutok mahirap magpagamot - nakakahiya pa.....

Magkita- kita ulit tayo sa isang taon, sa sunod na buwan pala sa panibagong yugto ng aking mga kwento.

Sumainyo po ang pagpapala ng Diyos.

Pwera Balis, Pwera Gahoy

Lumayo kayo sa akin, ayaw kitang makita – yan ang ilang pananalita na maririnig mo kapag galit ka sa isang tao o umiiwas sa kanila o sinasabihan mo sila sapagkat meron kang sakit na nakakahawa. O ito yung ilang linya sa TV o pelikula na ating makikita at maririnig na pag-uusap ng dalawang tao. Bakit ba tayo napunta roon sa usapang ganon? Ano ba ang kaugnayan nito sa bago kong kwento sa inyo?

Sa buhay ng tao marami tayong minsan hindi natin kayang ipaliwanag ng ayon sa ating kaisipan, subalit nakikita natin na minsan nangyayari ito sa paligid lang natin o naranasan natin ito sa ating buhay. Kung paniniwala ang pag-uusapan tayong mga Pilipino ay hindi pahuhuli ito man ay patungkol sa diyos, usapin, kwento o pangyayari sa ating buhay. Marami ang nakasandal sa ganitong paniniwala na basta sinabi ng taong yun naniniwala agad sila, lalo na sa mga probinsya at baryo. Lalo na kung kagalingan ang pag-uusapan. Eh ano ba ang tinutumbok mo at marami ka pang paliguy ligoy diyan, tapatin mo na kami sabi nga ng isang maangas na kausap.

Tulad ng nasabi ko sa itaas sa mga probinsya nakakalalamang ang ganitong paniniwala lalo na sa mga liblib na lugar. Naroon na mas pinaniniwalaan nila una na yung mga albularyo, matatanda o ang kapitan doon. Anuman ang kanilang katanungan, sakit o problema sa mga taong yun sila sumasangguni, sapagkat sabi nila sila yung nakaka-alam, nakakapagbigay ng lunas sa kanilang problema. Ganon ang nangyayari at nangyari sa Mindoro, maraming mga paniniwala na nakabatay lang sa kanilang karanasan. May mga lugar na mas kilala ang mga taong ito at sila’y iginagalang pa.

Pero hindi yan ang ating tatalakayin, siguro sa mga susunod na kwento natin tumbukin natin yan, ngayon kwento ko sa inyo yung kakaibang pangyayari sa Bancuro. Masasabing kakaiba sapagkat halos lahat doon ay naniniwala sa gayong kalakaran. Ano ito? Ito yung tinatawag na “balis” at “gahoy”. May ilang parte sa Mindoro ang naniniwala rin sa ganito meron naman hindi, pero ang tanong – ano ba ang ibig sabihin nito sa mga tao sa Bancuro.

Ang tinatawag na "balis" ay isang matandang paniniwala doon na ito ay nagaganap pa hanggang sa ngayon doon at pinaniniwalaan. Paano ito nangyayari? Ayon sa aking pagkaka-alam ito ay tumatalab na parang isang sakit. Sa aking mga nakita doon minsan ang isang bata, binata, dalaga o matanda ay maaaring talaban ng balis sa pamamagitan ng isang tao na meron nito. Sabi nila ang taong may balis daw ay malakas ang pwersa ng dugo lalo na kapag ito ay pagod, na kapag nakita ka o mo ang taong ito mababalis ka nito. Ano ang mangyayari sa taong nabalis at ano ang mga sintomas? Ang taong nabalis karaniwang sumasakit ang tiyan, nagsusuka, namumutla at pinagpapawisan ng malamig.

Ang tinatawag na gahoy ay hindi nalalayo sa balis pareho sila ng sintomas, hindi ko lang alam kung ito nga ay pareho lang, nagkaiba lang sa tawag. Paano naman ito nagagamot? Ang taong nabalis o nagahoy ay kailangang isipin o maalala ang mga taong nakita, nakasalubong o naka-usap ng araw na iyon. Kapag naalala na maghahanda ang pwedeng pumunta sa tao upang humingi ng buga o lawayan ang nabalis sa tiyan o sa ulo kung malapit lang. Ano itong buga? Ang buga minsan ito ay nginuyang bigas, nganga at ikmo. Kapag sa unang pag-buga o paglaway ay hindi gumaling ang nabalis pupuntahan ang sunod na tao at doon kukuha ng buga. Kapag hindi pa gumaling hahanapin ang lahat ng taong nakita sa araw na yun.

Paano ito gumagaling? Kapag ang taong nabalis o nagahoy ay gumaling sa buga makikita mo sa mukha ng nabalis ang pagbabalik ng dating sigla, wala na yung pamumutla, pagsusuka at pagsakit ng tiyan. Minsan makikita mo sila parang nagdahilan lang o nag-arte lang. Subalit ang nakaka-awa minsan yung mga batang paslit pa lang ang madadali ng balis at gahoy talaga namang palahaw ng pag-iyak ang bata.

Meron bang kontra para hindi ka mabalis at magahoy? Meron, kung sa paniniwala ng mga matatanda sa mga nuno, na sinasabi nila na tabi-tabi po nuno, makikiraan po. Sa balis at gahoy naman ay ganito – pwera balis, pwera gahoy. Pero kailangang maagap kung alam mo na ang taong nakita, naka-usap ay may balis o gahoy. Sa mga bata namang paslit yung may dala ng bata ang siyang magsasabi ng ganon – kung malapit sila sa tao kailangan palaway ito sa tiyan o sa noo.

Meron din ganito sa ibang lugar o sa Maynila iba lang siguro ang tawag. Sa Maynila ito ata yung tinatawag na usog, ewan ko lang sa ibang lugar. Kayo tandaan ninyo kapag napunta kayo sa Mindoro, lalo na sa Bancuro handa kayo sa maaaring mangyari sa inyo, kaya dapat alam ninyo ito – he he he he….

Dulot Nito

Kung mamasdan at lilibutin mo ang Bancuro, masasabi mong napaka tahimik na baryo, ang mga tao ay namumuhay ng simple lamang. Paggising sa umaga kanya kanyang gayak papunta sa kani-kanilang gawain tulad ng pagbubukid, pag-aalaga ng hayop, pangingisda. Sa mga kababaihan naman sila’y abala sa mga gawaing bahay tulad ng paglalaba, pagluluto. Ganon din ang mga bata abala sa pag-hahanda sa pagpasok sa eskwelahan. Sa hapon naman banaag mo ang mabilis na pagkagat ng dilim sapagkat ang lahat ay nasa kani-kanilang bahay na pagkatapos ng hapunan maghahanda ng pamamahinga sapagkat pagod sa maghapong gawain. Yan na ang mga gawaing karaniwang makikita mo doon – kaya masasabing simpleng mapupuhay doon.

Kumpara sa mga bayan at lungsod tulad ng Maynila na tinatawag na lugar na hindi uso ang tulugan sapagkat makikita mo sa paligid ang galaw ng tao na parang hindi sila napapagod. Ang mga ilaw na nagbibigay liwanag sa boong kapaligiran ay animo'y walang katapusang liwanag. Ang ingay ng mga sasakyan ay isang dagdag kaguluhan sa iyong kaisipan. Malayong malayo sa kalalagayan ng Bancuro sapagkat sa pagsapit ng gabi iilan na lang ang makikita mong gumagalaw sa paligid. Huni ng mga kuliglig, kulisap at ibong pang-gabi ang iyong maririnig na minsan ay parang awitin na nagpapasarap ng iyong pagtulog.

Nagkaroon ng kaunting pagbabago sa Bancuro sabi nga ng marating ng kaunting ampiyas ng kabihasnan, ito yung magkaroon ng elektrisidad sa bawat bahay. Magkaroon ng mga gamit na pangtawag tulad ng cellphone. Noong una elektrisidad lang ang panakinabangan ng mga taga-roon. Kanya kanya ng bili ng mga telebisyon, ng repregerator mga malalaking mga component ayon sa kani-kanilang kakayahan. Nagliwanag ang mga bahay na dati mga lampara lamang ang siyang nagbibigay ng liwanag. Makikita mo sa bawat bahay na maaga pa lang sa hapon ay naka-upo na sa harap ng telebisyon at abala sa panonood ng mga sinusubaybayang programa. Ang iba naman ay maririnig mo ang lakas ng kanilang mga tugtugan na dati ay nagkakasya na lamang sa radyo na gamit ang bateri.

Ang mga bata naman ay nagkaroon na ng pagbabago na dati rati sila’y maagang matulog ngayon sila’y nasa labas na kung anu-ano ang ginagawa. Nalagyan na rin ang mga kalsada ng mga ilaw upang maging maliwanag sa mga naglalakad. Masasabing malaking pagbabago ang naganap doon, magandang pagmasdan ang pagbabagong ito. Pero naroon ang tanong nakakabuti ba ito o nakasira sa dating galaw ng mga tao doon. Naka-apekto ito sa mga ginagawa ng lahat sa araw araw mula umaga, sa tanghali at sa gabi.

Isa pang pagbabago sa Bancuro ng ang isang pamilya doon ay magpatayo ng isang resort doon mismo sa nasasakupan ng Bancuro. Wala namang masama dito sa magandang pagbabagong ito sa lugar, subalit naroon ang tanong makakatulong ba ito o makakasira sa dating katahimikan at kasimplehan ng pamumuhay doon. Maraming magsasabi na maganda ito sapagkat nabibigyan ng trabaho ang karamihan doon, lalo na yung mga bagong kabataan na hindi pinalad na makakuha ng trabaho sa mga lunsod.

Maganda rin itong pagpapakilala ng kagandahan ng isang lugar sapagkat mababalita sa ibat ibang dako na meron isang resort doon na kakaiba at maganda. Ano nga ba ang kaka-iba sa Benilda Resort? Ayon sa mga nakaranas na pumasok sa resort maganda nga raw ang tanawin, ambiyans sa loob, sabi nga malilimutan daw ang problema kapag naranasan mong pumasyal doon. Meron daw silang ibat ibang pakulo sa loob tulad ng pag sakay sa kalesa, mangabayo, maligo at ibat iba pa.

Meron din daw silang bahay na nakalutang sa ibabaw ng tubig. Mararanasan mo rin na makita ang iba’t ibang uri ng paru paru sapagkat meron silang lugar ng sangtuwaryo ng mga ito. Patuloy din silang tumatanggap ng lahat ng uri ng mga pagtitipon, kasayahan, pagdiriwang at pampamilyang kasiyahan sa loob. Marami ang nagsasabi na abot kaya ang halaga ng bayad dito na tiyak na sulit sa ilalagi mo sa loob ng resort. Ito nga pala ay nalilibot ng mataas na pader na akalain mong parang isang kaharian ang loob nito. Ilan sa mga larawan ay kuha doon.

Sana sa sunod kung bakasyon sa Bancuro ay maranasan ko rin ang sinasabi nila tungkol sa malaking pagbabago ng Bancuro. Sana ang mga ganitong pagbabago ay makatulong sa mga nanatiling naninirahan doon. Sana patuloy ring makilala ang Bancuro sa pamamagitan ng Benilda Resort. Sana hindi mawala ang katahimikan at kasimplehan ng pamumuhay doon…. SANA……

Binata Tuli Ka na ba?

Ano bang magandang kahihinatnan kapag ang isang lalake ay tinulian? Kung pagbabasihan natin ang matandang kasabihan at ayon sa bibliya ang “pagtutuli” sa isang lalake ay mahalaga sapagkat ito ay isang palatandaan sa iyong katawan ng Diyos na nagpapakita na ikaw ay sa Kanya. Subalit ayon naman sa mga sayantipikong pag-aaral ito raw ang may magandang epekto sa katawan ng lalake. Sabi nga ng mga matatanda kailangan daw patuli ang isang lalaki para lalong tumangkad, lumaki ang katawan. Ang tanong kalian ba dapat patuli ang isang lalaki? Kasi kung ayon sa kasulatan dapat tulian kapag siya’y bata pa walong araw matapos ipanganak ang bata.

Sa bagong nating kwento sa Bancuro marami ang pangyayari patungkol sa pagtutuli, bakit naman nasabi yun, sapagkat doon ang mga bata ay takot magpatuli, masakit daw kasi naman hindi doktor ang gagawa kundi isang mangangarit o isang pininsan lang. Sa mga pinsan kong binata, siguro mga ikatlong henerasyon bago kami may mga pinsan ako na talaga namang takot magpapungos o pangpa-tuli kasi takot. Ibig sabihin hanggang ngayon sila’y hindi pa mga pungus, napungusan din naman pero – ang nakadala lang sa kanila upang magpa-tuli ay ang kanila hiya sa mga sinasabi ng mga dalaga na kakilala at alam na sila ay hindi pa tuli.

Ayon sa pagkaka-alam ko sila’y mga apat o limang pinsan ko na makunat na bago nagpa-tuli. Sa Bancuro ang usong pagtutuli ay yaong tinatawag na karaniwang hiwa lang na lalagyan ng baro-baruan tapos tatalian ng tela. Maraming uri ng tuli meron tinatawag na German cut – ito yung pungos lahat mula ilalim hanggang itaas, scissor cut, crewcut at iba pa. Napilitan nga silang magpa-tuli dahil sa hiya kahit silay mga mag edad na – siguro ang edad nila ay nasa pagitan ng 25-30 taong gulang. Inihanda ang “lukaw” – ito yung kahoy na may kurting parang bilang pito – ibabaon sa lupa ang kabilang dulo tapos luluhod ang binata upang ipasok yung dulo ng ari niya sa dulo ng lukaw. Bago yaon sinasabihan ang magpapatuli na maligo ng medyo babad sa tubig o matagal upang maging malambot ang balat kapag pinukpok. Tapos kukuha ng talbos ng bayabas ang magpapatuli at ngunguyain para ilagay sa sugat pagkatapos, dapat meron na ring nakahandang baro-baruan at tela na pantali. Ang lugar ay karaniwang sa magubat upang walang makakitang babae, kasi sabi bawal makita ng babae kasi mangangamatis ang sugat.

Ang lahat ay naihanda na, ang apat ay namumutla na sa takot pero wala silang magagawa kasi napasubo na sila. Sinimulan ang pagtutuli – “array ang sakit, tapos nab a, arayyyy” ayuko na - pak, tsak, tag. Ganyan ang maririnig mo sa kanila. At heto ang sesti nangnapukpok na at tapos na, dapat ilalagay yung nginuyang bayabas wala na kasi nalulun, kaya nguya na ulit ng panibago. Natapos ang seremonya, sinabihan kung paano langgasin, ano ang mga bawal kainin at ang bawal gawin. Ang pinaka bawal daw sa lahat yung kumain ng malansa at malakdawan o madaan ng babae kaya bawal ang maupo sa may pintuan. Subalit ilan sa kanila ang lumabag sa mga sinabing bawal kaya naman nangamatis ang sugat, lumubo at matagal gumaling, lalo silang natakot, meron sa kanila ang nagpagamot nalang sa doktor. Pero nakaraos din naman sila…. Pero hindi na mawawala sa kanila ang karanasang iyon.

Sa akin naganap din ang ganon ng nagpa-tuli ako ang pagkaka-iba lang hindi naman ako takot ng magpatuli. Wala pa talaga akong balak magpatuli noon. Karaniwan kasi sa amin sa Bancuro yung maligo sa ilog na patay, sumama ako kay Kuya Tony paliligo, nagbabad kami doon pero wala akong kaalam-alam na siya pala ay planong magpatuli ng araw na yaon, kami noon ay katatapos lang ng unang taon sa AGMA ibig sabihin bakasyon. Natapos ang paliligo dumating at tinawag kami para simulan ang pagtutuli sa tabing ilog. Wala akong dalang anumang gamit para sa pagtutuli, pero sumama na rin ako at nagpatuli. Tig-isa kami ng besekleta ng pumunta doon, yun pala wala ring dala si Kuya Tony na kahit ano, kaya noong matapos kaming pukpukin – pinatalon ulit kami sa tubig para daw hindi magdugo at doon na lang lagyang ng bayabas at baro-baruan sa bahay namin, ganon nga ang ginawa namin.

Pagdating sa bahay nguya at nguya ng bayabas, hanap kami ng mga gagamitin. Napansin ako ng Inay, ano daw ang nangyari sa akin bakit iika-ika ako, nahihiya akong sinabi na nagpatuli ako. Natawa pa ang inay bakit daw ako mahihiya eh talagang ganon naman ang dapat at tinuruan pa akong kung paanong gumupit ng gagamitin. Heto ang masama nito, may nagsabi na sa madaling araw daw sumasakit ang sugat kasi nabubuhay si manoy, kaya dapat daw may katabi kaming plansta o kutsara (bakit yaon kasi malabig yun pampakalma, ika nga) para pag nagising lapatan ito para lumambot agad. Ganon nga ang aming ginagawa, epektibo naman – he he he he he…

Sa paglalanggas magkasama kami ni Kuya Tony ang Inay ang naglalaga ng bayabas na panglanggas at sa banyo kami gumagawa noon. Minsan matapos langgasin dapat lagyan ng gamot na pinisilin na dinurog para madaling gumaling. Kapag ito ay inilalagay sa sugat medyo masakit at mahapdi kaya noong lagyan ko yung sugat dapat may hawak akong pamaypay para paypayan pero wala akong makita kaya ang ginamit ko yung pinggan na plastic naman. Sa pag paypay ko tinamaan ang sugat, sigaw ako – arayyyyyyyyyyyyyyyyy ko. Dating ang inay anong nangyari. Natawa si Kuya Tony at sinabi ang nangyari, natawa rin ang Inay.

Noon ay ilang araw na lang at pasukan na, pero hindi pa gumagaling ang sugat ko, kaya noong pasukan may tali at benda pa si manoy ko kasi nga di pa magaling. May nakapagsabi na yun daw bao ng niyog kudkurin yung bao tapos painitin at yun ang ibudbod sa sugat. Isang linggo pa ang lumipas, gumaling na rin ang tuli ko – salamat sa bao – he he he he..

Uso pa ba ito…

Kung uso ang pag-uusapan napaka-bilis dumaan ng ibat ibang uso, mula sa damit, mobile phone, pantalon, orasan, buhok pati nga ugali uso-uso din. Ang mabilis na pagbabago ng uso ay makikita lang pangkaraniwan sa mga bayan, siyudad o lungsod. Nararating din naman ng uso ang mga probinsya subalit mabagal at huli na. Siguro kaya mabagal ay sapagkat sa mga uri ng tao na nakatira doon at sa kapaligirang kanilang ginagalawan. Tulad ng Bancuro, hindi naman napapahuli sa uso ang mga taga-rito mabagal pero nakakasunod ika nga.

Meron akong isang bagay na masasabi na isang kaisipan tungkol sa mga pa-uso na karaniwang ito ay buhat sa lungsod patungo sa mga probinsya, baryo o barangay. Ano kaya kung baligtarin natin ang tanong? Meron kayang pa-uso na galing sa mga probinsya, baryo o barangay patungo naman sa bayan, lungsod o siyudad? Ano sa palagay ninyo meron? Meron din naman, halimbawa yung pagsusuot noon ng subrerong yari sa kawayan, nito, ang paggamit ng bag na yari sa kawayan or nito at marami pang iba na kung titingnan mo ito’y kaugalian na galing sa mga probinsya.

Sabi nga ng mga matatanda sa Bancuro yun daw pagsusuot ng maong ay gamit lamang ng mga magsasaka sa bukid, pero ngayon nasa mga lungsod na ginagamit. Yung paggamit ng “bagpack”, ito raw ay unang nauso sa mga taga probinsya sapagkat karaniwang ang pagdadala ng mga gamit o damit doon ay sa likod inilalagay, pero ng gamitin na sa mga bayan ito’y naging makabago na. Isang usong-uso o kinagisnan ng kaugalian sa mga probinsya ay yung mga ‘agimat” ng mga matatanda sa una. Sa Bancuro maraming matatanda doon ang nagsasabing meron mga iniingatang agimat sa katawan.

Ayon sa mga kwento roon iilan doon ang walang iniingatan kahit maliit o kapirasong dasal para sa agimat daw. Isa sa mga nakita ko noon ay ang lolo ko, meron siyang medalyon na may nakadrawing daw (hindi ko na nakita kung ano yung naka drawing), pero ang sabi ito raw ay patungkol sa negosyo (swerte daw). Kaya ito ay ginamit ng ninong ko, tapos isinalin sa kapatid, ngunit noong mamatay yung kapatid hindi malaman kung ninakaw doon sa hospital o may nakapagtago sa isa sa mga anak din ng lolo ko. Kung makikita natin galing sa matandang kaugalian at paniniwala tungkol doon patungo sa makabagong panahon.

Isa pa na alam kong meron iningatan sa katawan ay ang pinsan naming Tiyo Hulian sinasabing marami itong iniingatan sa katawang agimat, meron din siyang bulong o dasal sa ibat ibang uri ng sakit sa mata. Hindi ko naman sasabihin na dahil sa kanyang mga iniingatang agimat sa katawan kung kaya ang pagkamatay niya ay kaka-iba sapagkat ang buo niyang katawan ay parang natuyo at lumiit siya, bago pa siya mamatay ay laging nangangati ang buo niyang katawan. Hindi ko rin masabi kung meron sa mga anak o apo nito ang nakapag-mana ng kanyang mga agimat. Ayon sa mga kuwentuhan ilan sa mga kabataan doon ang meron daw mga bulong o dasal, agimat o galing. Pero ang alam ko lang sa mga taga-roon lahat ata merong agimat o anting-anting sa “GIGIL”. Sapagkat kung sa mga usapan lalo kung lasing na silang lahat doon ay hindi basta-basta patatalo…. He he he

Marami pang ibang mga taga-Bancuro ang may mga agimat na kanilang iniingatan, ang iba ay nakapunta na ng Maynila o ibang bayan, ewan ko lang kung dala dala pa nila ang paniniwalang ito sa kanilang iniingatan. Ang tanong gumagana pa ba ang mga ganitong agimat sa makabagong panahon? Pero kung titingnan mo sa mga lungsod makikita mo ang ilan na merong mga nakasabit sa kanilang mga leeg na mga medalyon na kung tatanungin mo proteksyon daw nila yun. Meron ka ring makikita na nagbenta nito sa mga harap pa ng simbahan.

Isang karanasan ang aking naranasan noong umuwi ako doon sa Bancuro upang magbakasyon. Doon kilalang kilala si Aling Tuyang na manghihilot ng bale sa katawan. Noon laging kong nararamdaman yung aking likuran na sumasakit, kaya nagpahilot ako, matapos hilutin ipinakita niya sa akin yung isang maliit na bote na puno ng langis at merong maliit na imahe ng santo nino sa loob. Tapos kinuwento kung paano at saan nanggaling yaon. Sa ganong paniniwala sa mga probinsya na lang makikita, sa mga lungsod bihira na lang ang naniniwala doon.

Meron din sa Bancuro na kilala ko na may agimat sa katawan, ang kanyang agimat ay ang hindi paliligo sa araw araw at hindi nagpapagupit ng buhok, hindi nagpapalit ng damit, meron kayo noon sa lugar ninyo sa Bancuro lang meron noon…

Ang Bang-Aw bow..

Bang-aw, bang-aw, bang-awwwww, hayan na harangan ninyo… bang-aw. Paluin ninyo.. Wag baka aso ko yan… minsa maririnig na sigaw kapag may asong naligaw sa Bancuro. He he he..

Sabi nga malas ang dayuhang asong maliligaw sa Bancuro. Bakit? Masasabi bang ito’y sa katakawan ng karne ng aso ng mga taga roon noong araw. Ano ba yung tinatawag na bang-aw? Sa Bancuro lalo na sa Pook iilan lang sa mga tagaroon ang hindi pinalalampas ang pagkain ng karneng aso, kahit anong luto masarap yan sa mga tagaroon. Ang bang-aw ay asong na-uulol dahil sa subrang init ng panahon o anumang bagay na nangyari sa aso na naging dahilan ng pagka-ulol nito.

Noong ako’y nag-aaral pa sa AGMA, kami ng mga pinsan ko roon ay isa sa mga tirador ng aso, hindi naman ninanakaw ang aso kundi ito’y pinagbibintangan na nababang-aw kahit hindi naman. Lalo na yung mga asong napapadako roon sa Pook ng Bancuro. Kawawa naman ang aso kapag naligaw doon sa Pook, Bancuro at nakita namin sapagkat hindi ito palalampasin at huhusgahan kaagad na bang-aw. Maraming beses na itong nangyari doon, at ako mismo ang isa sa mga salarin sapagkat paborito ko ang karneng aso lalo na yung sampayne, kaldereta at kahit adobo. Siempre sasabayan ng Ginebra San Miguel o kaya ay tuba, kung mapera Manila Beer ang katapat noon.

Marami ring beses naming nagawa yun pero wala namang nagagalit kung nakatay ang kanilang aso, minsan wala namang naghahanap, kung meron man at nalamang kinatay na wala naman silang magagawa sapagkat ang ikakatwiran lang ay nauulol eh o nabang-aw ang aso nila. Di ba masama yun kasi nga na-uulol o bang-aw na yung aso. Wala namang masama kaya lang medyo iwas lang na isama ang ulo at laman loob, kaya karne lang talaga ang kukunin, sayang pero iba na yung sigurado ika nga.

Minsan nga noong bagong sapit lang ang tag-ulan merong asong dumating na namamabag ng ibang aso, tapos deretso ang takbo sinyales ng isang bang-aw. Pag sigaw ko na bang-aw naglabasan na ang mga pinsan ko hanap kung nasan na yung bang-aw. Nakita namin na takbo patungo sa Walog habol namin kasi medyo malaki ang aso pero walang dereksyon ang takbo ng aso. Kaya habol namin, may sumigaw sa gitna ng bukid naroon daw yung bang-aw, takbo kami, dala ang ibat ibang pamalo. Nakita nga namin sa may sapa, pinalibutan namin at lilinga linga ng masama ang tingin. Paglapit namin pinalo ng pinsan ko sa batok ng kawayan dapa ang bang-aw. Pinalo ko sa ulo ng puno ng kawayan, ikot ang aso. Hinila namin hanggang doon sa Pook ipinatong sa isang paragus pero biglang tumayo ang bang-aw, takbuhan kami, hanap ng pamalo ulit.

Nakakita ako ng puno ulit ng kawayan, pinalo ko sa may batok, yun ang huling hininga ng bang-aw. Hanap kami ng tulos upang ibitin ang aso. Tinalian namin sa huling paa para pabitin siya, pinalibutan ng dahon ng niyog, tuyong dahon ng saging at sinindihan upang maalis ang balahibo sa madaling paraan, walang 10 minuto hubad ang aso, inilipat namin sa isang puno pero pabitin pa rin upang linisin at alisin ang balat nito. Pinutol ang ulo upang itapon kasi talagang bang-aw ang aso. Matapos alisin ang balat nagsimulang magpainit ng tubig upang halbusan ang balat para gawing sampayne. Sinimulan na rin buksan ang tiyan ng aso para alisin ang laman sa loob para itapon. Matapos nito inalis na sa pagkakabitin para naman tadtarin ng maliliit para sa anumang lutong gagawin. Iyan ang karaniwang ginagawa namin kapag may biktimang bang-aw. Mga ilang oras pa sama sama ng nag-iinuman at namumulutan ng asong bang-aw. Kaya ang iba sa amin ay nagiging bang-aw na rin sa katakawan ng karneng aso. Pero sa ngayon nahinto na ang pagkain ng karneng aso sa Bancuro sa dahilang nagkaroon ng sakit ang mga aso doon.

Sibasib ng Tuko..

Ang tao maraming uri, ugali, nakasanayan, kakulitan, katahimikan, kasayahan, at paniniwala. Idagdag pa rito na minsan ang tao ay may aking kakulitan, pasaway at katigasan ng ulo. Sa Bancuro hindi rin nalalayo sa ibang lugar na marami ang makukulit at pasaway, pero sa bago kong kwento ngayon ito’y naganap sa taong kilala ko sa pagiging tahimik lang, sa kuwentuhan, sa inuman. Ibig kong sabihin hindi siya makulit, maingay o magaslaw subalit naganap sa kanya ang sitwasyon nayun isang gabi ng katahimikan.

Sa mga nakaraan kong kwento nabanggit ko ang tungkol sa mangangarit na doon nahapyawan ko na ang dahilan sa paghinto niya sa pangangarit ay ang edad at ang karanasan niya ng gabing iyon. Sa kabila na siya ay kinuha na ng Diyos naroon pa rin ang ala ala nito sa mga taga-Bancuro at ang gabi na masasabi na nakabago ng buong Bancuro at ng buhay ng mangangarit kasama ang pamilya niya. Dito ilalahad ko yung nalalaman kong kwento bago ang gabing iyon sa buhay ng mangangarit.

Ang Bancuro ay likas na mapagkaibigan sa mga karatig na barangay, kilala ang Bancuro sa basketball, softball, sabong at iba pang mga laro. Iilang balita sa paligid na sinasabi na pagsisimulan ng gulo ang mga taga-Bancuro, minsan nga sila pa yung argabiyado. Isa sa mga barangay na malapit sa Bancuro ay ang Sta Cruz (Lagarian), sapagkat ang mga taga-Bancuro ay dumadayo sa Lagarian ng paliligo, pangisngisda, pagtitinda. Ganon din naman ang mga taga Lagarian, sila’y nagtitinda ng isda, dumadayo sa panunuba, pistahan at iba pa. Sa ganong kalakaran naging malapit sa isa’t isa ang dalawang barangay, idagdag pa dito ang ilan sa kanila ay kinukuhang mga ninong at ninang ng kanilang mga anak, kaya ang tawagan ay kumpare at kumare.

Sa ganyang nakasanayan naging bukas ang loob ng isa’t isa sa buhay at sa paligid. Subalit may mga pangyayari na hindi natin inaasahan na sa kabila ng ganong pagtitinginan mababahiran ito ng dugo na mahirap ng mabura sa isip at ugali ng tao. Hindi ko na matandaan kung tag-ani, tag-ulan o tag-lamig ang gabing yaon. Isa sa mga barkada, kumpare ng mangangarit ang pumunta sa Bancuro upang makipag kuwentuhan kasama ang inuman doon. Maayos naman ang kanilang inuman ayon sa mga kuwento. Matapos ang inuman sa isang bahay, pumunta na sila sa bahay ng mangangarit upang maghapunan. Lingid sa kaalaman ninuman sa paglalakad nila nagkaroon na pala ng hindi magandang pagtatalo ang dalawa, pero hindi gaanong mabigat.

Matapos sa bahay ng mangangarit nag pasya ng umuwi ang kumpare papunta sa Lagarian. Inihatid pa ng mangangarit ang kumpare hanggang sa malapit sa labasan ng Pook. Subalit habang sila’y naglalakad naroon na naman yung kanilang naiwang pagtatalo at mas malala pa. Hindi mo maririnig sa kanila ang lakas ng tinig sa pagtatalo parang alam nilang baka marami ang makarinig. Patuloy silang naglalakad ng biglang kumalas ang kumpare at mag bunot ng balisong at akmang sasaksakin ang mangangarit. Kahit naka-inom mabilis na naka-iwas ang mangangarit kasabay ang tanong “bakit pare, huminahon ka, ako ito kumpare mo”. Sa kabila noon parang walang naririnig si kumpare patuloy ang daluhong sa mangangarit.

Mula doon naisip ng mangangarit na dilikado na ito, kaya hagilap siya ng kahit anong pwedeng ipanlaban hindi niya naisip na meron siyang dalang pangarit. Kaya hagilap siya ng pamalo at doon nakuha niya yung kahoy mula sa bakod, isang dos four dos ang laki. Sa pagdaluhong ni kumpare, naghintay na lang ang mangangarit upang salagin ang ulos ng kalaban. Nang sa tingin ng mangangarit na hindi na mapipigilan ang kumpare, ipinasya na niyang lumaban ng sabayan, patay kung patay ika nga.

Sa pag atake pa lang ng kumpare isang malakas na palo ang sumalubong sa ulo ng kumpare dahil lasing bagsak ang kumpare, mula doon wala kang maririnig kundi ang impit na ungol ng kumpare sa bawat palo sa kanya ng mangangarit. Walang humpay ang palong ginawa ng mangangarit ibinuhos ang lakas, galit at ang kanyang sibasib ay nahinto ng ang kanyang pamalo ay nabali sa dalawa at ito ay parang sinadyang lumiit sa kapapalo. Ang ulo ng kumpare ay hindi na makilala dahil lumiit, ang laman nito ay nagkalat sa paligid at ang utak ay ganon din – patay si kumpare.

Kinabukasan hindi agad kumalat ang balita, kundi takot ang kanilang naramdaman, sapagkat noon lang nangyari ang ganon sa lugar ng Bancuro. Ganon ka brutal na pagpatay. Hinuli ng mga pulis bayan ang mangangarit, ang patay ay dinala sa Lagarian, subalit ang dugong nagkalat sa bakod sa kalsada ay hindi agad maalis, ganon din ang ala ala ng gabing ang mangangarit ay sumibasib na parang tuko.

Dahil na rin sa kawalan ng panggastos sa magkabilang panig ini-urong na lang ang kaso at pinagbayad na lang ang mangangarit ng 12T pesos. Bumalik sa normal ang buhay ng mangangarit subalit yung dating init ng pagkakaibigan ng dalawang barangay ay medyo nagkaroon ng batik tahimik pero parang laging merong banta. Matagal bago naging normal ang kalagayan ng dalawang barangay na tanging panahon na lang ang makakapag-sabi. Sa ngayon balik normal ang paligid sa magkabilang barangay, nabalik na rin yung dating pagkakaibigan ng dalawa.