Sino Si Ben Payat

Hango po sa isang kuwento na ibinigay sa akin ng isang kaibigan... from FB.. REPOST para sa lahat.

Isang anak nang pagkadalaga,na hindi nakayang alagaan ng ina at itoy pinagkatiwala sa kanyang lola at mga tiyahin,  Mula pagkamusmos ay dumanas siya ng maltrato mula sa kanila, kahit na sya ay apo, nasa isip nila na kasalann daw niya kaya di nakapagtapos ng pag-aaral ang ina. Lagi siyang napapalo ng lola nito, konting mali ay may parusa sa batang musmos, kahit mga tiyahin, galit sila sa kanya, ang tanging kakampi nya ay ang lolo nito.

 Dumating ang pasukan at nagmakaawa siya na pumasok, napilit ng lolo nito ang lola niya na papapasukin siya, ngunit dapat bago pumasok si Ben ay kailangan makaigib at magawa nya ang trabaho sa kusina, dahil sa kagustuhan makapag-aral ginawa ni Ben ang pag igib, paghugas ng pinag kainan, pakainin mga hayop na alaga nila, pasok siya sa paaralan na ang baon ay piso lamang, ang dmit ay nag iisang pares na uniporme at minsan ang tsinelas nito ay magkaiba ang dahon, lahat ay naawa sa kanya kasi alam nila ang buhay niya, naging magkaibigan kami, at dahil mabait siyang bata, lagi namin share sa kanya mga baon na pagkain at makikita talaga ang gutom nito, napakatalino niya, lagi kaming habulan sa bawat exam.

 Ganuon ang buhay na umimnog kay Ben.  Walang pakialam sila lola at tita niya, tanging ang lolo ang laging nagmamahal sa kanya, natutuwa sa mataas na marka ng apo,

 Dahil sa siwasyon nya sa bahay nila, nabuhos ang isip nya sa pag-aaral, sa school niya kasi nakikita ang pagmamahal ng pamilya na wala sa kanya, ngunit kailan man ay di siya nagtanim ng galit sa lola at mga tiyahin,

 Dumaan ang pagtatapos ng elementarya at naging salutatorian siya, lalong nakakaiyak kasi wala man lang dumating sa pamilya nito dahil may inasikaso ang lolo niya, ganun paman ay masayang umakyat ng entablado si Ben payat, may ngiti at lahat kami ay nagpalakpakan, lumapit siya sa akin at bumati, sinabi niya na baka di siya makapag high school dahil ayaw ng lola magastos daw kaya papasok siya sa pagawaan ng hallow blocks, nag iyakan kaming dalawa lalo na at ipapadala ako sa UPang para mag aral, linggo magkasama kami pumunta sa gawain sa church(born again)nang kausapin siya ng head pastor na napili siya sa schoolarship ng kongregasyon, ang tuwa sa kanyang mukha, ayaw pumayag ng lola nito, ngunit napilitan din.

 Umalis ako at tanging text kami nagkaugnayan, pasok sa highschool, pag hapon ay nasa hallowblock si Ben, para ibigay sa lola na gahaman ang kita, 9 ng gabi nagtitinda ng balot para may pera siya pag may project.

 Wala siyang kapaguran, at lalong naging malapit siya sa Dios.

 Pag bakasyon umuuwi ako ay di maubos ubos ang kuwento niya. Walang pagbabago sa maltrato ng lola niya sa kanya, at ang ina ay tuluyan na siyang kinalimutan.

 Nakapagtapos siya ng high school at dahil matataas ang marka, scholar parin siya sa University sa umaga, pag hapon sa hallowblock, at balot sa gabi para pantustos niya sa mga project nya.
 Halos di na siya nagpapahinga.

 Mabilis na lumipas ang taon at nakapagtapos siya bilang summa cum laude.
 At doon ay nakita ng lola niya kung sino na si Ben, naiyak ang lola nito at nagsisi sa mga ginawa niya sa apo. Year 2011 nang umuwi ako. At siya po ang tinanghal bilang panauhing pandangal ng aming paaralan.

 Lahat ay naiyak habang nagsasalita sa taas ng entablado.
 Nagpasalamat siya sa lola niya at sa kahirapan na kung saan iyon ang naging lakas niya para iahon ang sarili.

 Nagpasalamat siya sa simbahan na kung saan sila ang tumugon sa schoolarship niya.  Sinabi niya na walang imposible basta may tiwala ka sa Dios at sarili.  Lahat ay umiyak, sino nga ba ang magsasabing siya si Ben, ang batang payat, isang uniporme, naglalako ng balot, at gumgawa ng hallowblocks, minamaltrato ng lola, tsinelas ay magkaiba ang dahon dahil sa wala siyang pambili.
 Ngayon isa nang professor sa U.P.

 Lahat kaming kaklase niya ay yakapan ng magkita kita, may mga nahihiya sa kanya pero sabi nya ako parin ito, si Ben payat..

 Isang batang akala ng marami ay matutulad sa ina, Ngunit lahat ay nagkamali. Mga anak ofw sana mabasa nyo ito.  At makita ninyo ang rason kung bakit mga magulang ay nandito ngayon sa ibang bansa.

Buhay Eskwela (Tatapusin na)

Sa mga nakaraang sanaysay at karanasan ko maituturing na lahat yun ay nangyari sa aking murang pag-iisip, sabi nga doon palang nagsimula at umusbong ang mga karanasan patungo sa panibagong yugto ng karanasan. Sapagkat sa mga sumunod na pangyayari sa buhay eskwela ay naging kaka-iba at medyo nagiging mature na. Bakit ko nasabi yun sapagkat mas matindi ang mga kaganapan at kahihiyang idinulot nito sa akin at sa mga taong naka-ugnay dito. Tulad ng naka-pamagat nito sa itaas, tatapusin na ito, ang ibig sabihin ang buhay eskwela lang ang tatapusin hindi ang layunin ng pitak na ito, siguro ibang kaisipan naman ang ating ilalahad sa mga susunod pahina. Pagsasamahin ko na lang ang pang-apat, lima at anim na baitang, sabi nga todo na ito.

Simulan natin sa ika-apat na baitang ang guro namin noon ay si Mr. Davis, siya yung asawa ng guro namin sa unang baitang. Ang apat na baitang ay binubuo dalawang seksyon ang 4A at 4B, muli magkasama kami ni Kuya Tony, pareng Pogi, Divina, Cristy, lahat ng mga ito ay mga pinsan buo ko at lahat kami ay nakatira sa Pook. Sa totoo lang naging madali lang ang buhay ko rito sapagkat nagkaroon ako ng karangalan dito, bilang pinaka masipag sa aming klase sapagkat ang guro namin at may alagang kambing na kami ni Kuya Tony ang haliling nag-aalam nito. Minsan naman pinag-lilinis kami ng bakuran nila. Siempre hindi lang naman yun, sa klase medyo nakakasagot din naman ako. Noong mga panahong yaon hindi pa uso yung mga medal kundi ribbon lang at nakalagay doon kung saan ka naging mataas ang grado. Dito nagsimula yung medyo nagiging magulang na ako sa mga ginagawa.

Sa ika-limang baitang medyo nakakalimutan ko na kung sino ang aming guro si Mrs Delos reyes ata o si Mrs Yaco. Ah ha si Mrs Davis ata ang guro namin dito. Isang bagay ang di ko malilimutan dito ay ng minsan kami ay nasa ibaba ng paaralan nagagawa sa may harden (meron kaming gawain dito tuwing hapon para sa Practical Arts) ang pagtatanim ng mga gulay at iba pa. Ang lugar ay medyo maraming kugon na hanggang balikat namin ang tataas nito. Sa mga ganitong gawain sa totoo lang gusto kong manggulang ibig sabihin tumakas sa gawain ito. Sinubukan kong kalabitin si Paning isa sa mga maluko kong kaklase, sabi ko doon na lang tayo sa tabi ng ilog sa may likod ng stage sa puno ng mabolo, baka kako may-bunga. agad namang tumango at tumalilis kami.

Nakarating kami sa puno ng mabolo, sigurado kaming hindi makikita rito sapagkat maraming kugon at ibang mga puno. Nagpalinga-linga kami sa taas ng puno upang sipatin ang sa tingin namin ay hinog na mabolo. Matapos naming sipatin natuwa kami sapagkat sa tingin namin marami ang hinog sa dulo. Nagkatinginan kami hudyat upang kami ay umakyat sa puno ng sabay. Sabay kaming humawak at pabiting tumaas sa puno, ng nakatayo na kami sa magkabilang sanga doon namin napansin ang kakaibang amoy at may bagay sa aming mga kamay, halos sabay pa kami ng ginawa - inamoy ang bagay na yun. Yun pala ay ebak ng tao na ipinahid sa bawat sanga ng puno ng mabolo upang hindi akyatin ninuman. Dali dali kaming bumaba at tumakbo sa tubig upang mag hugas ng kamay. Wala kaming sinisi kundi inilihim na lang namin iyon para kami ay maka-bawi sa iba.

Isa pang karanasan ay ng magpatawag ng PTA meeting ang paaralan, siempre kailangan naroon ang nanay ko, ang Inay baga. Subalit bago ang PTA meeting, dalawang araw tinawag ako ng guro ko ang sabi pag-aralan ko raw yung isang tula at ibinigay sa akin ang sipi nito. Uwian na noong ibigay sa akin yung tula na may 6 na yugto. Pagdating sa bahay siempre ginawa ko yung nakasanayan ko ng laging ginagawa, tapos laro ng basketbol. Pagkatapos ng hapunan doon ko sinimulan basahin ang tula, hindi ko sya kinakabisado. Narinig ng Inay na binabasa ko yung tula kaya tinulungan niya ako at sabi niya kabisaduhin ko raw. Binaliwala ko yung sinabi ng Inay, ang ginawa ko binasa ko lang ng binasa. Sa loob ng dalawang araw binasa ko lang ng binasa iyong tula na yun. Umaga ng araw ng PTA meeting tinawag ako ng guro, ang tanong kung kabisado ko na yung tula na ibinigay niya, sabi ko hindi masyado. Dapat kabisado mo yan kasi tutulain mo yan mamaya sa PTA meeting, namula ako at biglang nanuyo ang lalamunan kasi di ko alam ang gagawin.

Ang ginawa pala ng guro namin ay ibinigay ang iisang tula sa akin at doon sa isa kung kaklase para daw pag di pwede yung isa may kapalit, sigurista di ba. Dumating ang oras para tulain ko ang tula sa harap ng napakaraming magulang. Pagtayo ko pa lang sa gitna wala na akong maalala sa aking mga binasa tungkol sa tula, walang nasa isip ko kundi lahat ay takot. Nakita ko ang Inay na nasa unahan siya, kumikindat hudyat para simulan ko ang tula, pero walang salita na lumabas sa aking labi. Yun pala ay may naalala ang Inay sa tula sinubukan niyang simulan ito para masundan ko, subalit wala talaga akong maalala. Kaya umalis ako sa unahan ng walang naganap na pagtula sa akin. Nagalit sa akin ng guro bakit daw ganon pinahiya daw siya sa mga magulang. Ano ang aking gagawin eh wala talaga.

Ang isang aral na aking natutunan doon dapat maging laging handa sa anumang ipinagagawa lalo sa isang eskwela. Wala akong ibang masisisi kundi ang aking sarili. Tinanong lang ako ng Inay kung bakit ganoon ang nangyari, mula noon nagtanda na ako....

Buhay Eskwela (Ikatlong Bahagi)

Isa pang bahagi ng buhay eskwela na natatak na rin sa aking kaisipan ay ang ikatlong baitang kung saan isang karanasan na sabi ng iba hindi maiiwasan. Bakit ko malilimutan eh talaga namang nakakahiya ang nangyari. Bago pa mag-ikapito ng umaga naroon na kami ni Kuya Tony sa eskwelahan, maayos kaming nakarating, kasi naman maganda ang umaga, nag-almusal, naligo ayon sa araw-araw na kasanayan ng isang eskwela. Ang panahon naman ay napaka ganda ng sikat ng araw hindi masakit sa balat ang tama nito sa balat. Natapos ang umagang laging ginagawa bago pumasok sa silid-aralan, ganap na 10:30AM doon nagsimula ang bagay na yaon. Naramdaman ko na biglang sumakit ang aking tiyan, talaga namang di ko matiis ang sakit, kinalabit ko si Kuya Tony para ipa-alam ang aking nararamdaman, sabi niya tiisin ko raw muna, pero di ko na matiis, kinalabit ko ulit siya, sabi niya punta raw ako sa CR.

Ganon nga ang ginawa ko, nagpa-alam ako sa guro na pupunta sa palikuran. Pagdating ko sa palikuran hindi ko alam kung paano ako uupo kasi ang pinaka inidoro punong-puno at ang kulay puting inidoro dati ito'y kulay itim sa dumi na sa palagay ko'y buwan ng di nalilinis, at ang amoy talaga namang hindi mo matatagalan. Ikut ako kung paano ang gagawin, pero wala talaga, balik ako sa silid-aralan, nang patungo na ako doon may naramdaman ako parang basa-basang tumulo sa aking salawal, sa isip ko lumabas na ata ng walang abiso. Hindi na ako pumasok kasi may na amoy na akong masama, sa bintana pilit kong kinawayan si Kuya Tony para lumabas at puntahan ako, agad namang lumabas sabi samahan akong umuwi na kasi inabutan na ako sa salawal, medyo nagulat na mukhang nakakunot ang noon na pumasok yun pala nagpa-alam na at sinabi ang nangyari sa akin.

Noong naglalakad na kami ayaw sumabay ni Kuya Tony sa akin paano kasi masama ang amoy, kapag mayroon kaming masasalubong takbo ako sa sagingan para mag-tago. Sabi ko kay kuya Tony dito na lang ako sa sagingan dadaan kasi nga kulay dilaw na ang aking suot na salawal dahil sa ebak. Ewan ko naman kung bakit di ko siya mapigilan sa paglabas. Ang masama nito sa pagliko namin ng kanto kailangang lumabas ako ng sagingan kasi pa-krus ang daan, kaya ang ginawa ko takbong pagabang para hindi makita ng mga taong dumaraan. Nakarating kami sa bahay na si Kuya Tony ay matatawang magagalit dahil sa nangyari. Hindi ako naka-pasok sa sunod na araw kasi nga natuloy na pala ako sa pagtatae. At ang napansin sa akin ang mga mata ko ay nagkukulay dilaw daw na ibig sabihin ay lumuluwa ang apdo ko, kaya pina-inom ako ng gamot at lagi na akong merong kendi na lemon mabisa daw yun sa ganong sakit. Nakakatawa at nakakahiya ito, kasi nabansagan ako sa eskwelan ng nagtae sa salawal...

Karanasan ay maaaring magbulid sa isang tao patungo sa ikabubuti o ikasasama depende sa mga bagay na kanyang mga naranasan. May mga karanasan na nagiging aral sa isang tao, maaari din naman na ito ang nagiging balakid sa isang tao. Saan at kailan nga ba nag-sisimula ang karanasan ng isang tao? Sa kaniyang kamusmusan o depende yan sa tao kung paano niya tinatanggap ang mga nangyayari sa kanyang paligid. Marahil naiisip natin nagsimula ang lahat ng karanasan ko noong ako ay eskwela pa lang, doon ko naranasan ang kalukuhan, mga laro, at mga kabulastugan. Kung ganon ang eskwelahan pala ay may dalawang itinuturo, kaalamang pang-kaisipan at kaalaman para sa mabuti at masama. Sa ganang akin eskwelahan ay nagdulot sa akin ng maraming bagay magkasama na ang mabuti at masama. Sa paggawa ng kabulastugan di natin masasabi na ang dahilan nito'y ang kapaligiran, tanungin natin ang sarili natin kung tinatanggap ba natin ang bawat nakikita natin, kung ganon nabibilang ka nga doon.

Buhay Eskwela (Ikalawang Bahagi)

Matapos kung ilahad ang maikling kasaysayan kung sino si Bancuro, balikan natin ang naiwang kwento tungkol sa buhay eskwela at iba pa. Sa buhay eskwela ay marami kang mararanasan, matutunan, kabulastugan at siempre lagi kang masaya kasi naroon lagi yung pabaon ng nanay na pera, na minsan nangungupit pa. Siguro maraming bata na sa eskwelahan nila natutunan ang ibat-ibang kalukuhan nariyan yung tatsing, kara y krus, lucky nine, baraha at iba pa, nariyan din ang mga ibat-ibang laro tulad ng sikyo, taguan, luksong baka, luksong tinik, alabaduhan, tumbang lata at marami pang iba.

Isa sa mga bagay ang di ko malilimutan ay ng minsan sa aralin namin sa Englis ang guro ay si Mrs. Davis ay tinawag ako upang ipasulat sa pisara ang salitang "table". Isipin nyo naman may honor pa ako noong grade I pero hindi ko pa ma-spell ang salitang "table". Kasi naman po simula pa lang noon, siguro nakaka-dalawang linggo pa lang noon ang klase kaya medyo hindi pa gamay ang mga aralin, yun pala naman eh may katwiran. Pinatayo nga ako ng guro ko sa harapan pinasusulat sa akin yung salitang "table" ang seste di ko talaga alam, nangangatog na ang aking tuhod at kung magtatagal pa ako doon baka ma-ihi ako sa salwal. Narinig ko ulit ang boses ng guro ko na nagsasabi na hindi uuwi ang di makakasagot sa pisara. Hayan na nagsisimula ng mabuo ang mga pawis ko sa noo ng kasing lalaki ng balatong.

Maya maya may umiyak sa isa sa mga kamag-aaral ko napalingon ako upang alamin kung sino, yun pala ay ang pinsan kong si Ampong na kaklase ko pero mas bata siya sa akin. Ang dahilan ay siya ang subra ang takot kasi baka daw siya tawagin din sa unahan at hindi makasagot eh hindi pala ako makaka-uwi ang sabi niya, eh kawawa naman yung baka na aalamin ko pa, yun ang patuloy na pangangat-wiran ni Ampong. Sa ganong narinig ng guro namin nagbago ang isip niya ang hindi raw makakasagot isusulat sa limang papel ang salitang hindi kayang isulat sa pisara bilang parusa at para daw matandaan. Medyo nabuhayan at nabunutan ako ng malaking tinik, maya maya pa tumunog na ang bell para sa labasan na. At alam nyo ba mula noong pangyayaring yun hindi na muling pumasok si Ampong at isinama pa si Tunog na pinsan ko rin, sa takot sa guro. Ang katwiran mag-aalam na lang ako ng baka. Kaya ang dalawang ito ay huminto na at sa sunod na taon sila pumasok ulit na naging kaklase na ng kapatid kong babae si Ineng. Sa ngayon si Tunog (Mario) ay wala na, namatay siya sa edad na 24 sanhi ng sakit.

Natapos ko ang unang baitang ng may karangalan o honor pang-lima ata ako sa pinaka magagaling kasi sinusundan ko si Kuya Tony noon na siya ay pang-apat. Halos lahat ng may honor doon ay mga pinsan ko rin, nangunguna si Peth. Sa ikalawang baitang naman ay parang naging sanay na ang sumunod, tuwing umaga flag ceremony, magdamo bago aralin at tuwing Biernes ng hapon kailangan ang bawat isa ay may dalang "as-is" isang uri ng dahon na parang liha ginagamit na panglinis ng kaldero o anuman, tumutubo kahit saan at siempre sabon. Gagamitin ang as-is sa paglilinis ng desh doon sa may tabing ilog na patay. Kaya kanya kanya ng dala ng desh papunta sa ilog at palinisan ang lahat, bale dalawang eskwela sa isang desh kaya tulong silang maglinis.

Dito sa ikalawang baitang naging pang-lima ulit ako sa pamumuno ng gurong si Mrs Bermudez. Medyo naging magaan na ang mga sumunod sa pangyayari, pero naroon pa rin yung nausong habulan kapag papa-uwi na, tinatawag na pabaunan - ito ay kukurutin ka ng maliit na maliit kahit saan sa parte ng katawan ka abutin bago ka umuwi tapos ang kukurot sa iyo ay tatakbo ng mabilis papauwi na. Meron din tinatawag na "tumakas na" ibig sabihin tumalilis na yung eskwela ng hindi pa pinalalabas, silay dumadaan sa ibabaw ng pader ng walang nakaka-alam, karaniwang ginagawa ito isang oras bago mag-karoon ulit ng flag ceremony.

Buhay Eskwela (Unang Bahagi)

Sa isang batang tulad ko noon iisa siguro ang nararamdaman kapag mag-sisimula ng mag-aral yun ay ang eksited siempre naroon din yung kaba, eksited ba ga, kasi magkakapera na dahil ng baon - yun ang unang obligasyon ng magulang sa isang eskwela. Sa panahon namin hindi pa nau-uso yung dadaan ang bata sa kinder-garten, preparatory ewan ko lang baka sa baryo lang namin wala o siguro nakalimutan ko lang kasi nalibang ako sa kakalaro. Ako talaga, hinintay ko ang maging 7 taon ako bago nagsimulang mag-aral siguro dahil ako'y bansot o maliit tignan, bakit ko nasabi kasi yung tito ko si Kuya Tony at ibang mga pinsan ko 6 na taon lang sila abay tinanggap na kasi malalaking bulas sila.

Ang eskwelahan namin ay malapit lang kaya hindi na uso yung ihahatid pa ng ina, kapatid o di kayay katulong kung meron. Ito ay matatagpuan sa pagitan ng "ibaba" at ang "pook". Nabanggit ko na ito noong una. Malapit ito sa tabing ilog na kung tawagin ay "Ilog na Patay". Sa mga susunod na kuwento ko ang patungkol dito. Balik tayo, ito'y binuboo ng ilang estraktura mula unang baitang hanggang ikatlong baitang sa kaliwa, sa kabila naman ay ang ika-apat at ika-limang baitang ang ika-anim ang siyang tumatayong nasa gitnang estraktura kaya ito ay titingnan na letrang "U". Sa bandang unahan sa kanang bahagi naroon ang HE (Home Economics) kasama ang lugar ng mga guro. Sa bandang likurang ibaba naman ang stage (ano bang tagalog dito, basta ginagamit pag graduation) hindi naman pala-pala eh. Napapalibutan ng bakod na samento na hanggang leeg ang buong eskwelahan. Sa gitnang bahagi ay naroon ang puno ng malaking lameyo, di ko alam ang tunay na tawag doon basta maasin na matamis ang bunga nito, bilog na kulay luntian pag hilaw at medyo dilaw pag hinog na lungkos-lungkos ito kapag bumunga at siempre malapit lang dito yung tatak ng pagiging eskwelahan ito yun ay ang flag pole.

Sa unang araw pala hindi agad mag-tuturo ang guro patungkol sa aralin, pinapila kami sa labas upang umawit ng "bayang magiliw" ay mali pala "lupang hinirang", sensya na eksited eh. Ang problema nito di ko kabisado ang lupang hinirang ito pala yung dapat unang malaman ng isang eskwela at isang Pilipino, kaya sumabay na lang ako upang di ako mahalata. Pagkatapos nito may isa pa palang gagawin ito yung pagsasabi ng "panatang makabayan" sa totoo lang walang nag-sabi sa akin nito kaya tameme na naman ako. Akala ko pagkatapos noon punta na kami sa silid aralan kasi eksited na ako, pero mali na naman ang akala ko, nanatili kami sa labas ng harap ng silid aralan at narinig ko ang boses ng guro umupo lahat at mag-bunot ng damo. Sa isip ko natanong ko nasaan ba ako?, sa bukid o eskwelahan, ganito ba talaga ang maging eskwela kasi ang pagkaka-alam ko aral lang gagawin ko dito. Tumagal kami roon ng dalawang oras ibig sabihin medyo mainit na ang sikat ng araw, muli narinig ko ang boses ng guro nagsasabing pumasok na sa silid aralan. Napabuntong hininga ako, ay salamat natapos din sa bukid...

Kung titingnan ko ang oras ay wala pala akong orasan sa kamay noon kasi bata pa ako. Mga alas 7:30 nagsimula ang plag seremoni tapos dalawang oras na nagdamo ibig sabihin 10:00 na kami mag-sisimula ng aralin. At ganon nga ang nangyari nagsimula kami sa pagtawag ng mga atendans siguro nakaka-upo pa lang ako at katutuyo pa lang ng pawis ko sa likod at katatapos lang ding magtawag ng guro sa atendans nag-bel na ulit para sa tapusan ng klase sa umaga yun pala 11:30 na. Hinanap ko ang pinag-aralan namin, wala pa.. Siguro ganito lang kasi umpisa pa lang....